Kolizja z Antropologią

Name: Kolizja z Antropologią
Start: 2026-05-14T18:00:00+02:00
Location: Instytut Psychologii UJ

Schedule

Thu, 14 May, 2026 at 06:00 pm

UTC+02:00

Location

Instytut Psychologii UJ | Krakow, MA

Drodzy Kognitywiści, Kolizja z antropologią już w przyszłym tygodniu!
Kolizja to zbieg niezgodnych lub sprzecznych ze sobą okoliczności, interesów, zasad, przepisów; zderzenie się obiektów, zwłaszcza będących w ruchu.
Koło Naukowe Studentów Kognitywistyki zaprasza do Kolizji – spotkań, podczas których poddziedziny kognitywistyki zderzą się z nią samą, by wspólnie zastanowić się, gdzie znajduje się ich miejsce w obrębie tej interdyscyplinarnej nauki.
W przyszły czwartek 14 maja spotykamy się na Kolizji z Antropologią. Porozmawiamy o wpływie antropologii na kognitywistykę i vice versa. Zastanowimy się też, czy i jak kierunki te mogą wzajemnie pomóc sobie w rozwoju.
Tym razem tylko jeden gość dr Paweł Chyc połączy się z nami na platformie MS Teams aż z Białegostoku. Dr Paweł Chyc jest antropologiem kognitywnym. Prowadził długotrwałe badania etnograficzne w Amazonii wśród boliwijskiego ludu Moré (rodzina językowa Chapacura). Na ich podstawie obronił doktorat w Instytucie Antropologii i Etnologii na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Wykształcony jako etnolog, z czasem zaczął rozwijać swoje zainteresowania antropologią kognitywną oraz kognitywnymi studiami nad religią. Oprócz badań etnologicznych w Amazonii interesuje się tym, jak etnografia oraz kognitywne i ewolucyjne ramy teoretyczne mogą wzbogacić nasze rozumienie kultur i społeczeństw. Jest zagorzałym zwolennikiem interdyscyplinarności w badaniach naukowych oraz popularyzatorem nauki. Dzieli się wiedzą na Facebooku jako: Oldskulowy Antropolog.
Poniżej znajdziecie abstrakt kolizyjnego wydarzenia.
Zapraszamy 14 maja (czwartek) na godzinę 18 do sali 2.04 w Instytucie Psychologii UJ (ul. Ingardena 6, Kraków).
A osoby, które nie będą w stanie dotrzeć na nasze spotkanie zapraszamy na MS Teams:
link do spotkania na MS Teams: https://teams.microsoft.com/meet/356688096629136?p=Yvbh5eBTm4cMzIVCRA
Identyfikator spotkania: 356 688 096 629 136
Kod dostępu: w6m8SU6N
Abstrakt:
Dlaczego kognitywistyka potrzebuje antropologii kognitywnej?
Kognitywistyka, mimo swojej interdyscyplinarności, pozostaje w dużej mierze zakorzeniona w modelach wywodzących się z psychologii eksperymentalnej i neuronauk, które często operują na założeniu uniwersalności procesów poznawczych. Choć podejścia te przyniosły znaczące odkrycia dotyczące architektury umysłu, wielu badaczy wskazuje na ich poważne ograniczenie: nadreprezentację populacji określanych skrótem WEIRD (Western, Educated, Industrialized, Rich, Democratic) w próbach badawczych (Henrich, Heine i Norenzayan, 2010). Stanowi to nie tylko problem metodologiczny, lecz fundamentalne zakwestionowanie reprezentatywności kognitywistycznych modeli poznania na całość gatunku Homo sapiens. Wystąpienie podejmuje problem relacji między kognitywistyką a antropologią kognitywną, argumentując, że rozwój tej pierwszej dyscypliny wymaga głębszego uwzględnienia perspektywy kulturowej. Celem jest argumentacja na rzecz tezy, że antropologia kognitywna dostarcza kognitywistyce narzędzi metodologicznych, których ta ostatnia systemowo nie wypracowała — przede wszystkim etnografii jako metody badania poznania w jego naturalnym, kulturowo osadzonym środowisku. Antropologia kognitywna wnosi nie tylko dane empiryczne z badań terenowych, lecz także alternatywne podejścia metodologiczne, które pozwalają uchwycić poznanie jako praktykę osadzoną w działaniu, języku i materialności Bez uwzględnienia tych danych kognitywistyka ryzykuje budowanie teorii opartych na wąskim, kulturowo specyficznym wycinku ludzkiego poznania. Wystąpienie proponuje zatem nie zastąpienie metod eksperymentalnych przez etnograficzne, lecz ich metodologiczną komplementarność: etnografia jako faza eksploracyjna i walidacyjna, laboratoryjna precyzja jako narzędzie testowania hipotez generowanych w terenie. Taka synteza mogłaby znacząco poszerzyć zarówno trafność ekologiczną, jak i zasięg kulturowy wyjaśnień kognitywistycznych. Henrich, J., Heine, S. J., & Norenzayan, A. (2010). The weirdest people in the world? Behavioral and Brain Sciences, 33(2–3), 61–83. https://doi.org/10.1017/S0140525X0999152X