XIV Ogólnopolska Konferencja Naukowa z cyklu „Architektura Miast”
Advertisement
XIV Ogólnopolska Konferencja Naukowa z cyklu „Architektura Miast”: Dekoracja czy nośnik treści? Zewnętrzny detal w architekturze XIX i ** wieku
IDEA i CEL KONFERENCJI
Czym byłaby starożytna grecka świątynia bez fryzu, kimationu czy astragalu? Czym francuska kamienna katedra gotycka bez maswerków i pinakli przyozdobionych czołgankami i wieńczonych kwiatonami? Czym byłaby kamienica Prażmowskich bez rocaille’ów? Skąd najsłynniejszy krakowski kabaret zaczerpnąłby swą nazwę, gdyby w portalu jego siedziby zabrakło baranów? Mimo że piewcy idei modernistycznych, których do dziś jesteśmy spadkobiercami, zakwestionowali wartość zdobniczych motywów fasad i uczynili ich stosowanie zabiegiem niemal „wstydliwym”, przyznać musimy, że w wielowiekowej historii architektury różne formy dekoracyjnego detalu stanowiły nieodzowną część składową budowli pretendujących do miana znamienitych.
Detal architektoniczny był, i niejednokrotnie nadal pozostaje, elementem pomagającym nam zidentyfikować funkcję obiektu, niejako określającym jego „tożsamość”. Może sugerować konkretne treści, ważne dla właścicieli, zarządców czy użytkowników danego budynku. Nierzadko też detale, w przeszłości i obecnie, łączyły wymiar estetyczny z praktycznym, chroniąc fasadę obiektu przed niszczącym działaniem zmiennych warunków atmosferycznych.
Kolejną, już XIV edycję konferencji z cyklu „Architektura Miast” chcielibyśmy poświęcić detalom architektonicznym zdobiącym fasady i elewacje budynków o różnym charakterze i proweniencji, zarówno prywatnych, jak i publicznych, takich jak między innymi: kamienice, wille, pałace, budynki administracji państwowej i samorządowej, domy handlowe, szkoły czy kościoły. Chcielibyśmy, aby zagadnienie to zostało pokazane w możliwie szerokim ujęciu, uwzględniającym historię realizacji, znaczenia ideowe związane z funkcją budynku, wykorzystywanie nowatorskich technologii i rozwiązań budowlanych, ale również zmieniające się mody i społeczny odbiór.
Celem konferencji jest również przedstawienie konkretnych realizacji architektonicznych w szerszym kontekście przestrzeni miejskiej i wzajemnego oddziaływania jednych form na inne. Konferencja stanowi jednocześnie okazję do przybliżenia sylwetek architektów i budowniczych odpowiedzialnych za konkretne realizacje.
Podstawowym celem konferencji jest przedstawienie zagadnień dotychczas nieprezentowanych i najnowszych wyników badań. Tematy wystąpień powinny dotyczyć przede wszystkim architektury z obszaru Polski, w tym zagadnień związanych z regionem kujawsko-pomorskim, nie wykluczając odniesień do architektury europejskiej.
Konferencja stanowi kontynuację cyklu zainicjowanego w 2008 roku pod tytułem „Architektura Miast”. Od 2016 roku tematyczne sesje naukowe odbywają się we wrześniu każdego roku i są okazją do zgłębiania zagadnień z zakresu architektury XIX i ** wieku. Dotychczas podejmowane były takie tematy jak: architektura sakralna, szpitalna, tereny zielone, architekci w miastach, architektoniczny wystrój wnętrz, architektura poprzemysłowa, architektura siedzib administracji państwowej i samorządowej oraz obiektów związanych z transportem i komunikacją.
Program konferencji:
CZWARTEK 24 września 2026
9.00–9.45 – rejestracja uczestników
9.45 – otwarcie konferencji, Ewa Krupa – dyrektor Kujawsko-Pomorskiego Centrum Kultury w Bydgoszczy – powitanie gości
10:00 – I SESJA REFERATOWA
-mgr Małgorzata Maksymiuk (Narodowy Instytut Dziedzictwa w Warszawie), Fasada, która mówi. Zewnętrzny detal jako dekoracja i nośnik treści w architekturze XIX i początku ** wieku
-mgr Bogna Derkowska-Kostkowska (Bydgoszcz), Między projektem a zmianą. Fasady bydgoskich kamienic z przełomu XIX i ** wieku
-mgr Anna Maj (Kujawsko-Pomorskie Centrum Kultury w Bydgoszczy), Utracone i zapomniane. Elementy dekoracji architektonicznej usunięte z elewacji bydgoskich kamienic z przełomu XIX i ** wieku
-mgr Emma Żuchowska (Muzeum Łazienki Królewskie w Warszawie, Uniwersytet Warszawski), mgr Marta Boguta (Muzeum Łazienki Królewskie w Warszawie, Polska Akademia Nauk), Peregrynacja popiersi ośmiu cezarów jako przykład reinterpretacji zachowanych elementów budowli w toku odbudowy Pałacu na Wyspie w Łazienkach Królewskich
Dyskusja
11.30 – przerwa kawowa
11.45 – II SESJA REFERATOWA
-dr hab. Andrzej Laskowski, prof. UEK (Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie), Zewnętrzne detale o funkcji reklamowej w przestrzeni miast galicyjskich
-dr Karol Kubicki (Kraków), Herb Piły jako detal architektoniczny w krajobrazie miasta
-mgr Łukasz Wojtecki (Muzeum Solca im. Księcia Przemysła w Solcu Kujawskim), Detale architektoniczne w przestrzeni miejskiej Solca Kujawskiego na przykładzie wybranych budynków z XIX i ** wieku.
-mgr Krystian Strauss (Kujawsko-Pomorskie Centrum Kultury w Bydgoszczy), W świecie bogów i stworzeń fantastycznych. Figuralne motywy mitologiczne na elewacjach bydgoskich kamienic
-inż. arch. Wiktoria Papaj (Uniwersytet Zielonogórski), Motyw winiarski jako nośnik tożsamości lokalnej w detalu architektonicznym zabudowy Zielonej Góry
Dyskusja
13.45 – przerwa kawowa
15.00 – III SESJA REFERATOWA
-mgr Bartosz Gołda (Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu), Kamienica przy ul. Gnieźnieńskiej 18 w Żninie oraz willa przy ul. Jagiellońskiej 62 w Bydgoszczy. Dwie nieznane perły secesyjnej architektury i ornamentyki
Jakub Jastrzębski (Muzeum Krakowa), Secesja jak z żurnala. Kraków i inspiracje prasą budowlaną na początku ** wieku
-mgr Iwona Jantoń (Biuro Konserwatora Zabytków w Bydgoszczy), Reminiscencje secesyjne w detalu architektonicznym, malarskim i rzeźbiarskim w zabudowie bydgoskiej z początku ** wieku
-mgr Katarzyna Solińska (Muzeum Rzemiosła w Krośnie), Czas wpisany w fasadę. Zegary wieżowe Michała Mięsowicza (1864–1938) – między dekoracją a rygorem technologii
-mgr Przemysław Kuryło (Muzeum Techniki i Komunikacji – Zajezdnia Sztuki w Szczecinie), Estetyka i funkcjonalność detali architektonicznych budynków zajezdni tramwajowej Niemierzyn w Szczecinie (do 1945 niem. Depot Niemitz). Próba analizy historycznej
Dyskusja
18.00 – Uroda detalu w bydgoskiej architekturze – spotkanie z Agatą Kornik
PIĄTEK, 25 września 2026
9.00 – rozpoczęcie drugiego dnia konferencji
9.15 – IV SESJA REFERATOWA
-mgr Dorota Folan (Narodowy Instytut Dziedzictwa w Warszawie), Rola i funkcja dekoracji architektonicznej we wczesnomodernistycznej architekturze mieszkaniowej południowej części śródmieścia Katowic w latach 1908–1918
-dr Emilia Dziewiecka (Polanica-Zdrój), Godło państwowe jako element dekoracyjny w polskiej architekturze użyteczności publicznej okresu dwudziestolecia międzywojennego. Wybrane przykłady
-mgr Maciej Wcisło (Uniwersytet Jagielloński), Modernistyczne godła kamienic a współczesne narracje turystyczne Krakowa
-dr Ewelina Polańska (Książnica Zamojska, Akademia Zamojska), dr Jakub Żygawski (Archiwum Państwowe w Zamościu, Akademia Zamojska), Szara dekoracja czy bogactwo treści ikonograficznych regionu zamojskiego? Sgraffito na ścianie gmachu dawnego Urzędu Wojewódzkiego w Zamościu
-mgr Sebastian Huczyński (Związek Polskich Artystów Plastyków Okręg Opolski), Emil Noellner i jego artystyczne dekoracje w architekturze Kędzierzyna-Koźla (dawnego Cosel) pod koniec XIX wieku
Dyskusja
11.15 – przerwa kawowa
11.30 – V SESJA REFERATOWA
-mgr inż. arch. Szymon Dembicki (Gdańsk), Obraza dla smaku czy ozdoba na każdą kieszeń? Nieprofesjonalny detal w architekturze **-wiecznej Polski
-mgr inż. arch. Patrycja Czubaj (Politechnika Śląska), Między doktryną a interpretacją. Detal architektoniczny w realizacjach i projektach architektów Henryka Buszki, Aleksandra Franty i Jerzego Gottfrieda z okresu realizmu socjalistycznego
-mgr Kevin Barczak (Polski Instytut Studiów nad Sztuką Świata), Detal w twórczości polskich architektów modernistycznych
-mgr inż. arch. Bogumiła Kapica (Politechnika Gdańska), Dojrzewanie proekologicznej treści detalu w obiektach ** wieku
-dr inż. Joanna Nowicka (Akademia Nauk Stosowanych Angelusa Silesiusa w Wałbrzychu), Nowoczesne technologie w służbie detalu architektonicznego
Dyskusja
13.30 – podsumowanie i zakończenie konferencji.
Komitet naukowy konferencji:
-prof. dr hab. Remigiusz Grochal
-prof. dr hab. Hanna Grzeszczuk-Brendel
-dr hab. Tomasz Krzemiński, prof. UMK w Toruniu
-dr hab. Michał Pszczółkowski, prof. ASP w Gdańsku
-s. dr hab. inż. arch. Anna Tejszerska USJK
Nad konferencją honorowy patronat objęli:
-Piotr Całbecki – Marszałek Województwa Kujawsko-Pomorskiego
-Rafał Bruski – Prezydent Miasta Bydgoszczy
-Iwona Brzostowska – Kujawsko-Pomorski Wojewódzki ----Konserwator Zabytków
-Narodowy Instytut Architektury i Urbanistyki
-Narodowy Instytut Dziedzictwa
-Patronat medialny: Polskie Radio PiK
Więcej informacji: www.kpck.pl, [email protected], tel. 52 585 15 02
wstęp wolny
IDEA i CEL KONFERENCJI
Czym byłaby starożytna grecka świątynia bez fryzu, kimationu czy astragalu? Czym francuska kamienna katedra gotycka bez maswerków i pinakli przyozdobionych czołgankami i wieńczonych kwiatonami? Czym byłaby kamienica Prażmowskich bez rocaille’ów? Skąd najsłynniejszy krakowski kabaret zaczerpnąłby swą nazwę, gdyby w portalu jego siedziby zabrakło baranów? Mimo że piewcy idei modernistycznych, których do dziś jesteśmy spadkobiercami, zakwestionowali wartość zdobniczych motywów fasad i uczynili ich stosowanie zabiegiem niemal „wstydliwym”, przyznać musimy, że w wielowiekowej historii architektury różne formy dekoracyjnego detalu stanowiły nieodzowną część składową budowli pretendujących do miana znamienitych.
Detal architektoniczny był, i niejednokrotnie nadal pozostaje, elementem pomagającym nam zidentyfikować funkcję obiektu, niejako określającym jego „tożsamość”. Może sugerować konkretne treści, ważne dla właścicieli, zarządców czy użytkowników danego budynku. Nierzadko też detale, w przeszłości i obecnie, łączyły wymiar estetyczny z praktycznym, chroniąc fasadę obiektu przed niszczącym działaniem zmiennych warunków atmosferycznych.
Kolejną, już XIV edycję konferencji z cyklu „Architektura Miast” chcielibyśmy poświęcić detalom architektonicznym zdobiącym fasady i elewacje budynków o różnym charakterze i proweniencji, zarówno prywatnych, jak i publicznych, takich jak między innymi: kamienice, wille, pałace, budynki administracji państwowej i samorządowej, domy handlowe, szkoły czy kościoły. Chcielibyśmy, aby zagadnienie to zostało pokazane w możliwie szerokim ujęciu, uwzględniającym historię realizacji, znaczenia ideowe związane z funkcją budynku, wykorzystywanie nowatorskich technologii i rozwiązań budowlanych, ale również zmieniające się mody i społeczny odbiór.
Celem konferencji jest również przedstawienie konkretnych realizacji architektonicznych w szerszym kontekście przestrzeni miejskiej i wzajemnego oddziaływania jednych form na inne. Konferencja stanowi jednocześnie okazję do przybliżenia sylwetek architektów i budowniczych odpowiedzialnych za konkretne realizacje.
Podstawowym celem konferencji jest przedstawienie zagadnień dotychczas nieprezentowanych i najnowszych wyników badań. Tematy wystąpień powinny dotyczyć przede wszystkim architektury z obszaru Polski, w tym zagadnień związanych z regionem kujawsko-pomorskim, nie wykluczając odniesień do architektury europejskiej.
Konferencja stanowi kontynuację cyklu zainicjowanego w 2008 roku pod tytułem „Architektura Miast”. Od 2016 roku tematyczne sesje naukowe odbywają się we wrześniu każdego roku i są okazją do zgłębiania zagadnień z zakresu architektury XIX i ** wieku. Dotychczas podejmowane były takie tematy jak: architektura sakralna, szpitalna, tereny zielone, architekci w miastach, architektoniczny wystrój wnętrz, architektura poprzemysłowa, architektura siedzib administracji państwowej i samorządowej oraz obiektów związanych z transportem i komunikacją.
Program konferencji:
CZWARTEK 24 września 2026
9.00–9.45 – rejestracja uczestników
9.45 – otwarcie konferencji, Ewa Krupa – dyrektor Kujawsko-Pomorskiego Centrum Kultury w Bydgoszczy – powitanie gości
10:00 – I SESJA REFERATOWA
-mgr Małgorzata Maksymiuk (Narodowy Instytut Dziedzictwa w Warszawie), Fasada, która mówi. Zewnętrzny detal jako dekoracja i nośnik treści w architekturze XIX i początku ** wieku
-mgr Bogna Derkowska-Kostkowska (Bydgoszcz), Między projektem a zmianą. Fasady bydgoskich kamienic z przełomu XIX i ** wieku
-mgr Anna Maj (Kujawsko-Pomorskie Centrum Kultury w Bydgoszczy), Utracone i zapomniane. Elementy dekoracji architektonicznej usunięte z elewacji bydgoskich kamienic z przełomu XIX i ** wieku
-mgr Emma Żuchowska (Muzeum Łazienki Królewskie w Warszawie, Uniwersytet Warszawski), mgr Marta Boguta (Muzeum Łazienki Królewskie w Warszawie, Polska Akademia Nauk), Peregrynacja popiersi ośmiu cezarów jako przykład reinterpretacji zachowanych elementów budowli w toku odbudowy Pałacu na Wyspie w Łazienkach Królewskich
Dyskusja
11.30 – przerwa kawowa
11.45 – II SESJA REFERATOWA
-dr hab. Andrzej Laskowski, prof. UEK (Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie), Zewnętrzne detale o funkcji reklamowej w przestrzeni miast galicyjskich
-dr Karol Kubicki (Kraków), Herb Piły jako detal architektoniczny w krajobrazie miasta
-mgr Łukasz Wojtecki (Muzeum Solca im. Księcia Przemysła w Solcu Kujawskim), Detale architektoniczne w przestrzeni miejskiej Solca Kujawskiego na przykładzie wybranych budynków z XIX i ** wieku.
-mgr Krystian Strauss (Kujawsko-Pomorskie Centrum Kultury w Bydgoszczy), W świecie bogów i stworzeń fantastycznych. Figuralne motywy mitologiczne na elewacjach bydgoskich kamienic
-inż. arch. Wiktoria Papaj (Uniwersytet Zielonogórski), Motyw winiarski jako nośnik tożsamości lokalnej w detalu architektonicznym zabudowy Zielonej Góry
Dyskusja
13.45 – przerwa kawowa
15.00 – III SESJA REFERATOWA
-mgr Bartosz Gołda (Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu), Kamienica przy ul. Gnieźnieńskiej 18 w Żninie oraz willa przy ul. Jagiellońskiej 62 w Bydgoszczy. Dwie nieznane perły secesyjnej architektury i ornamentyki
Jakub Jastrzębski (Muzeum Krakowa), Secesja jak z żurnala. Kraków i inspiracje prasą budowlaną na początku ** wieku
-mgr Iwona Jantoń (Biuro Konserwatora Zabytków w Bydgoszczy), Reminiscencje secesyjne w detalu architektonicznym, malarskim i rzeźbiarskim w zabudowie bydgoskiej z początku ** wieku
-mgr Katarzyna Solińska (Muzeum Rzemiosła w Krośnie), Czas wpisany w fasadę. Zegary wieżowe Michała Mięsowicza (1864–1938) – między dekoracją a rygorem technologii
-mgr Przemysław Kuryło (Muzeum Techniki i Komunikacji – Zajezdnia Sztuki w Szczecinie), Estetyka i funkcjonalność detali architektonicznych budynków zajezdni tramwajowej Niemierzyn w Szczecinie (do 1945 niem. Depot Niemitz). Próba analizy historycznej
Dyskusja
18.00 – Uroda detalu w bydgoskiej architekturze – spotkanie z Agatą Kornik
PIĄTEK, 25 września 2026
9.00 – rozpoczęcie drugiego dnia konferencji
9.15 – IV SESJA REFERATOWA
-mgr Dorota Folan (Narodowy Instytut Dziedzictwa w Warszawie), Rola i funkcja dekoracji architektonicznej we wczesnomodernistycznej architekturze mieszkaniowej południowej części śródmieścia Katowic w latach 1908–1918
-dr Emilia Dziewiecka (Polanica-Zdrój), Godło państwowe jako element dekoracyjny w polskiej architekturze użyteczności publicznej okresu dwudziestolecia międzywojennego. Wybrane przykłady
-mgr Maciej Wcisło (Uniwersytet Jagielloński), Modernistyczne godła kamienic a współczesne narracje turystyczne Krakowa
-dr Ewelina Polańska (Książnica Zamojska, Akademia Zamojska), dr Jakub Żygawski (Archiwum Państwowe w Zamościu, Akademia Zamojska), Szara dekoracja czy bogactwo treści ikonograficznych regionu zamojskiego? Sgraffito na ścianie gmachu dawnego Urzędu Wojewódzkiego w Zamościu
-mgr Sebastian Huczyński (Związek Polskich Artystów Plastyków Okręg Opolski), Emil Noellner i jego artystyczne dekoracje w architekturze Kędzierzyna-Koźla (dawnego Cosel) pod koniec XIX wieku
Dyskusja
11.15 – przerwa kawowa
11.30 – V SESJA REFERATOWA
-mgr inż. arch. Szymon Dembicki (Gdańsk), Obraza dla smaku czy ozdoba na każdą kieszeń? Nieprofesjonalny detal w architekturze **-wiecznej Polski
-mgr inż. arch. Patrycja Czubaj (Politechnika Śląska), Między doktryną a interpretacją. Detal architektoniczny w realizacjach i projektach architektów Henryka Buszki, Aleksandra Franty i Jerzego Gottfrieda z okresu realizmu socjalistycznego
-mgr Kevin Barczak (Polski Instytut Studiów nad Sztuką Świata), Detal w twórczości polskich architektów modernistycznych
-mgr inż. arch. Bogumiła Kapica (Politechnika Gdańska), Dojrzewanie proekologicznej treści detalu w obiektach ** wieku
-dr inż. Joanna Nowicka (Akademia Nauk Stosowanych Angelusa Silesiusa w Wałbrzychu), Nowoczesne technologie w służbie detalu architektonicznego
Dyskusja
13.30 – podsumowanie i zakończenie konferencji.
Komitet naukowy konferencji:
-prof. dr hab. Remigiusz Grochal
-prof. dr hab. Hanna Grzeszczuk-Brendel
-dr hab. Tomasz Krzemiński, prof. UMK w Toruniu
-dr hab. Michał Pszczółkowski, prof. ASP w Gdańsku
-s. dr hab. inż. arch. Anna Tejszerska USJK
Nad konferencją honorowy patronat objęli:
-Piotr Całbecki – Marszałek Województwa Kujawsko-Pomorskiego
-Rafał Bruski – Prezydent Miasta Bydgoszczy
-Iwona Brzostowska – Kujawsko-Pomorski Wojewódzki ----Konserwator Zabytków
-Narodowy Instytut Architektury i Urbanistyki
-Narodowy Instytut Dziedzictwa
-Patronat medialny: Polskie Radio PiK
Więcej informacji: www.kpck.pl, [email protected], tel. 52 585 15 02
wstęp wolny
Advertisement
Where is it happening?
Plac Kościeleckich 6, 85-033 Bydgoszcz, Poland, plac Kościeleckich 6, 85-033 Bydgoszcz, Polska, Bydgoszcz, Poland
Event Location & Nearby Stays:
Know what’s Happening Next — before everyone else does.
Host or PublisherKujawsko-Pomorskie Centrum Kultury w Bydgoszczy / KPCK
