Dwujęzyczność – strategie komunikacyjne osób bilingwalnych na przykładzie polszczyzny odziedziczonej

Name: Dwujęzyczność – strategie komunikacyjne osób bilingwalnych na przykładzie polszczyzny odziedziczonej
Start: 2026-04-10T18:00:00+02:00
Location: Unter den Linden 6, 10117 Berlin, Deutschland

Schedule

Fri, 10 Apr, 2026 at 06:00 pm

UTC+02:00

Location

Unter den Linden 6, 10117 Berlin, Deutschland | Berlin, BE

Dr hab. Anna Żurek, prof. UWr, językoznawczyni i glottodydaktyczka, kieruje Zakładem Językoznawstwa Stosowanego w Instytucie Filologii Polskiej oraz Szkołą Języka Polskiego i Kultury dla Cudzoziemców Uniwersytetu Wrocławskiego. Pomysłodawczyni serii wydawniczej „Glotto-Logo”, poświęconej zagadnieniom związanym z nauczaniem języka polskiego jako obcego, wielojęzycznością i logopedią. Jest członkinią Rady Języka Polskiego oraz przewodniczącą Zespołu Języka Polskiego poza Granicami Kraju RJP przy Prezydium PAN.
Wykład na temat w jaki sposób osoby wczesnodwujęzyczne radzą sobie z trudnościami komunikacyjnymi wynikającymi z braków leksykalnych w polszczyźnie odziedziczonej. Zamiast przerywać wypowiedź, bilingwalni użytkownicy polskiego uruchamiają cały repertuar strategii: parafrazują, opisują, przekształcają strukturę swojej wypowiedzi lub intuicyjnie sięgają po zasoby drugiego języka. Podczas spotkania zaprezentuję autorską typologię werbalnych strategii komunikacyjnych, które nie tylko pomagają rozwiązywać problemy językowe, lecz także aktywizują posiadane zasoby językowe, pozwalają utrzymać aktywny udział w rozmowie mimo braków słownictwa oraz umożliwiają mówiącemu „zachowanie twarzy” w sytuacjach komunikacyjnie trudnych. Pokażę, że strategiczne użycie języka jest naturalnym i integralnym elementem kompetencji komunikacyjnej użytkowników polszczyzny odziedziczonej w Niemczech. Stanowi ono jednocześnie ważny obszar badań nad dwujęzycznością w środowiskach migracyjnych, rzucając nowe światło na to, jak funkcjonuje język w realnych sytuacjach komunikacyjnych u osób żyjących między dwiema kulturami.
Moderacja: dr Piotr Olszówka
Dr. habil. Anna Żurek, Professorin an der Universität Wrocław, Linguistin und Glottodidaktikerin, leitet die Abteilung für Angewandte Linguistik am Institut für Polnische Philologie sowie die Schule für Polnische Sprache und Kultur für Ausländer der Universität Wrocław. Sie ist Initiatorin der Publikationsreihe „Glotto-Logo“, die sich mit Fragen des Unterrichts Polnisch als Fremdsprache, Mehrsprachigkeit und Logopädie befasst. Sie ist Mitglied des Rates für die Polnische Sprache sowie Vorsitzende des Teams „Polnische Sprache außerhalb der Landesgrenzen“ beim Rat für die Polnische Sprache beim Präsidium der Polnischen Akademie der Wissenschaften.
Zweisprachigkeit – Kommunikationsstrategien bilingualer Personen am Beispiel des Herkunftspolnischen in Deutschland
Ziel des Vortrags ist es zu zeigen, wie früh zweisprachige Personen mit kommunikativen Schwierigkeiten umgehen, die aus lexikalischen Lücken im Herkunftspolnischen resultieren. Anstatt ihre Äußerung zu unterbrechen, greifen bilinguale Sprecherinnen und Sprecher des Polnischen auf ein ganzes Repertoire von Strategien zurück: Sie paraphrasieren, beschreiben, verändern die Struktur ihrer Äußerung oder greifen intuitiv auf Ressourcen der zweiten Sprache zurück. Während des Vortrags präsentiere ich eine eigene Typologie verbaler Kommunikationsstrategien, die nicht nur helfen, sprachliche Probleme zu lösen, sondern auch vorhandene sprachliche Ressourcen aktivieren, eine aktive Teilnahme am Gespräch trotz Wortschatzlücken ermöglichen und es den Sprechenden erlauben, in kommunikativ schwierigen Situationen „das Gesicht zu wahren“. Ich zeige, dass der strategische Sprachgebrauch ein natürlicher und integraler Bestandteil der kommunikativen Kompetenz von Sprecherinnen und Sprechern des Herkunftspolnischen in Deutschland ist. Zugleich stellt er ein wichtiges Forschungsfeld der Zweisprachigkeit in Migrationskontexten dar und wirft neues Licht darauf, wie Sprache in realen Kommunikationssituationen bei Menschen funktioniert, die zwischen zwei Kulturen leben.
Moderation: Dr. Piotr Olszowka