Drugi spacer "Na ratunek starym domom". Wokół Wielkiego Gościńca Litewskiego

Name: Drugi spacer "Na ratunek starym domom". Wokół Wielkiego Gościńca Litewskiego
Start: 2026-05-14T17:30:00+02:00
Location: Pałac Branickich w Białymstoku

Schedule

Thu, 14 May, 2026 at 05:30 pm

UTC+02:00

Location

Pałac Branickich w Białymstoku | Bialystok, PD

🏘️ Przed nami kolejny majowy spacer w obronie starych białostockich domów.
📅 Termin spaceru: 14 maja
📍 Wielki Gościniec Litewski
👤 Przewodnik: Andrzej Lechowski – historyk, pisarz i, jak podpowiada AI 😉, „białostocianista”
🕠 Start: godz. 17:30
📌 Miejsce zbiórki: brama zegarowa Pałacu Branickich
------------------------------------------
Trasa prowadzi przez tereny leżące przy historycznej drodze z dworu Branickich do Warszawy. Trakt wiódł obecnymi ulicami Pałacową, Warszawską, Świętojańską oraz Mickiewicza. Większość obiektów znajduje się przy nim. Szlak rozszerzony został o kilka budynków na terenie Bojar, przy ulicy Słonimskiej. W XIX wieku wokół tego fragmentu tzw. Wielkiego Gościńca Litewskiego powstawały gmachy, wille, miejskie dwory i co oczywiste – kamienice i fabryki.
---------------------------------------------------
Jak pisze przewodniczka Anna Kraśnicka:
"Wielu mieszkańców Białegostoku, nie rozumie, dlaczego ul. Warszawska wcale nie prowadzi w kierunku Warszawy a Słonimska nie ma nic wspólnego z Antonim Słonimskim. Na tym spacerze przeniesiemy się w odległe czasy, gdy jedynym deweloperem w mieście był Wielki Hetman Koronny Jan Klemens Branicki a epicentrum życia jego pałac zwany Wersalem Północy. Wtedy to prestiżowymi i uczęszczanymi przez podróżujących z Warszawy były dzisiejsza ul. Mickiewicza i Świętojańska. To tędy wjeżdżali do miasta królowie i dyplomaci. Przejazd do pałacu był precyzyjnie zaaranżowany - miał poruszyć wrażliwe dusze wielkich ówczesnego świata. W XIX wieku wokół tego fragmentu tzw. Wielkiego Gościńca Litewskiego powstawały gmachy, wille, miejskie dwory i co oczywiste, kamienice i fabryki. Zajrzymy też na Bojary, które od lat znajdują się w orbicie troski wszystkich tych, którym na sercu leży los unikalnej drewnianej architektury Białegostoku. "
---------------------------------------------------------
Podczas spaceru zatrzymamy się przy opuszczonych miejskich domach, których historie poznaliśmy dzięki naszym projektom (ogromna praca: Wiesław Wróbel, Krzysztof Kulesza, Monika Żmijewska). Zobaczymy m.in.:
🏠 Warszawska 5a to budynek o wielu życiach: straż pożarna, kamienica i przez krótki czas podwórkowy dom kultury, teraz malowniczy pustostan.
🏠 Słonimska 15 - symbol Bojar i pamiątka po wielkim społeczniku Witoldzie Zbirohowskim-Kości, dziś w rękach prywatnych.
🏠 Słonimska 8 - monumentalny gmach na Bojarach, przed wojną siedziba braciszków, potem seminarium i dom dziecka
🏠 Warszawska 31 - niepozorny budynek, prawdopodobnie jeden z nielicznych drewniaków zachowanych od XVIII wieku
🏠 Warszawska 33 - mały dom, który zachował lokalizację, funkcję i wygląd z połowy XIX wieku
🏠 Mickiewicza 34 - międzywojenna willa, dawna siedziba radia, dziś pustostan wśród bloków
-----------------------------------------------------------
📱 Na wybranych budynkach znajdziecie wlepki z kodami QR – po ich zeskanowaniu będzie można posłuchać podcastów o historii konkretnych domów.
🤟 Spacer będzie tłumaczony na język migowy.
--------------------------------------------------------------
„Stare domy mówią o nas” – to tytuł naszego projektu. Chcemy zwrócić uwagę na zaniedbanie historycznej architektury Białegostoku, która znika pod naporem inwestycji deweloperskich.
Stare domy to nie tylko budynki. To świadkowie historii – opowieści o mieszkańcach miasta, jego wielokulturowości, codziennym życiu i trudnych doświadczeniach. To one tworzą duszę i charakter miasta.
Dziś wiele z nich niszczeje – traktowane jak problem, znikają w pożarach i pod buldożerami. Razem z nimi bezpowrotnie tracimy część naszej pamięci i tożsamości.
Załóżcie wygodne buty i widzimy się 💛