Dr phil. Magdalena Telus: Sytuacja języka polskiego w Niemczech

Name: Dr phil. Magdalena Telus: Sytuacja języka polskiego w Niemczech
Start: 2026-02-13T18:00:00+01:00
Location: Unter den Linden 6, 10117 Berlin, Deutschland

Schedule

Fri, 13 Feb, 2026 at 06:00 pm

UTC+01:00

Location

Unter den Linden 6, 10117 Berlin, Deutschland | Berlin, BE

Od dziesięcioleci liczni zaangażowani przedstawiciele społeczeństwa obywatelskiego oraz polityki w Niemczech i w Polsce działają na rzecz porozumienia niemiecko-polskiego, prowadząc dialog i współtworząc wspólny dyskurs polsko-niemiecki. Choć język stanowi podstawę tej wymiany i mimo wielowiekowych kontaktów językowych (por. Wissenschaftlicher POLONUS 4, 2025), pozycja języków polskiego i niemieckiego w kraju sąsiednim rzadko bywa przedmiotem refleksji wykraczającej poza granice filologii. Szczególnie mało uwagi poświęca się faktowi, że w Niemczech żyje około 2 000 000 osób powiązanych biograficznie z Polską, z czego około połowa posługuje się w domu językiem polskim. Liczba ta obejmuje 220 000 dzieci i młodzieży poniżej 18. roku życia, w tym ponad 160 000 dzieci i młodzieży, które w domu używają głównie języka polskiego, jednak rzadko mają możliwość bądź z niej korzystają, aby pielęgnować język polski w szkole lub rozwijać go jako język edukacji (dane: Ramona T. Plitt na podstawie: Federalny Urząd Statystyczny 2024, KMK 2020).
W wykładzie, po krótkim zarysie historii niemiecko-polskich kontaktów językowych, przedstawiona zostanie aktualna sytuacja języka polskiego. Zaprezentowane zostaną dane liczbowe z wybranych krajów związkowych, zarówno z obszaru edukacji szkolnej, jak i pozaszkolnej. Postawione zostanie pytanie o historyczne przyczyny asymetrii prestiżu języków polskiego i niemieckiego oraz o współczesne zmiany w postawach wobec Polski i języka polskiego w Niemczech.
Dr phil. Magdalena Telus studiowała polonistykę na Uniwersytecie Wrocławskim oraz slawistykę i germanistykę na Ruhr-Universität Bochum, gdzie obroniła doktorat poświęcony stereotypom specyficznym dla poszczególnych grup z perspektywy językoznawczej. Pracowała jako pracownik naukowy m.in. w Georg-Eckert-Institut für internationale Schulbuchforschung w Brunszwiku oraz jako lektorka języka polskiego na Uniwersytecie Ottona von Guerickego w Magdeburgu i na Uniwersytecie Kraju Saary. Od 2020 roku jest kierowniczką naukową Centrum Kompetencji i Koordynacji Języka Polskiego (KoKoPol) przy Fundacji Międzynarodowe Centrum Spotkań St. Marienthal w Saksonii.
Situation der polnischen Sprache in Deutschland
Seit Jahrzehnten bemühen sich zahlreiche engagierte Vertreter/-innen der Zivilgesellschaft und Politik in Deutschland und Polen um die deutsch-polnische Verständigung, sie stehen im Dialog und gestalten gemeinsam einen deutsch-polnischen Diskurs. Obwohl die Sprache die Basis dieses Austausches darstellt und ungeachtet des jahrhundertelangen Sprachkontakts (vgl. Wissenschaftlicher POLONUS 4, 2025), ist der Stellenwert der Sprachen Polnisch und Deutsch im jeweiligen Nachbarland selten Gegenstand einer über die philologischen Fachgrenzen hinausreichenden Betrachtung. Wenig Beachtung findet insbesondere die Tatsache, dass in Deutschland etwa 2.000.000 Personen mit biographischen Verbindungen zu Polen leben, wovon etwa die Hälfte zu Hause Polnisch spricht. Diese Zahl umfasst 220.000 Kinder und Jugendliche unter 18 Jahren, darunter mehr als 160.000 Kinder und Jugendliche, die zu Hause vor allem Polnisch verwenden, jedoch selten die Gelegenheit haben bzw. nutzen, ihr Polnisch im Schulunterricht zu pflegen bzw. es als Bildungssprache zu entwickeln (Zahlen: Ramona T. Plitt nach: Statistisches Bundesamt 2024, KMK 2020).
Im Vortrag wird nach einem kurzen Einblick in die Geschichte der deutsch-polnischen Sprachkontakte die gegenwärtige Situation des Polnischen geschildert. Vorgestellt werden Zahlen aus einigen Bundesländern sowohl aus dem schulischen, als auch dem außerschulischen Bereich. Gefragt wird nach den historischen Gründen der Asymmetrie im Prestige der Sprachen Polnisch und Deutsch und den gegenwärtigen Verschiebungen in den Einstellungen zu Polen und dem Polnischen in Deutschland.
Dr. phil. Magdalena Telus studierte Polonistik an der Universität Wrocław, sowie Slavistik und Germanistik an der Ruhr-Universität Bochum, wo sie auch über gruppenspezifische Stereotype aus linguistischer Sicht promovierte. Sie war wissenschaftliche Mitarbeiterin u.a. am Georg-Eckert-Institut für internationale Schulbuchforschung in Braunschweig und Polnischlektorin an der Otto-von-Guericke-Universität Magdeburg und der Universität des Saarlandes. Seit 2020 ist sie wissenschaftliche Leiterin des Kompetenz- und Koordinationszentrums Polnisch (KoKoPol) bei der Stiftung Internationales Begegnungszentrum St. Marienthal in Sachsen.
Moderation: Dr. habil. Brygida Helbig