CIESZYN NA UBOCZU SZLAKU BOLESŁAWÓW. ALBO O TYM, DLACZEGO ROTUNDA ZNALAZŁA SIĘ NA BANKNOCIE 20 ZŁ

Name: CIESZYN NA UBOCZU SZLAKU BOLESŁAWÓW. ALBO O TYM, DLACZEGO ROTUNDA ZNALAZŁA SIĘ NA BANKNOCIE 20 ZŁ
Start: 2026-01-28T17:00:00+01:00
Location: ul. T.Regera 6, 43-400 Cieszyn, Poland

Schedule

Wed, 28 Jan, 2026 at 05:00 pm

UTC+01:00

Location

ul. T.Regera 6, 43-400 Cieszyn, Poland | Frydek-mistek, MO

W ostatnią środę stycznia zapraszamy do siedziby Muzeum Śląska Cieszyńskiego na pierwsze tegoroczne Spotkanie Szersznikowskie: Jan Paweł Borowski wygłosi wykład „Cieszyn na uboczu szlaku Bolesławów. Albo o tym, dlaczego rotunda z Góry Zamkowej znalazła się na banknocie o nominale 20 złotych”, który przedstawił jesienią na Kongresie Mediewistów Polskich w Gnieźnie. Obiecał wówczas, że w Cieszynie również ten wykład przedstawi i teraz dotrzymuje słowa, jednocześnie wyjaśniając, o czym będzie mówił - zapraszamy do lektury tekstu poniżej! I zapraszamy na wykład, na który - jak zawsze - wstęp jest wolny!
CIESZYN NA UBOCZU SZLAKU BOLESŁAWÓW. ALBO O TYM, DLACZEGO ROTUNDA Z GÓRY ZAMKOWEJ ZNALAZŁA SIĘ NA BANKNOCIE O NOMINALE 20 ZŁOTYCH
Już u schyłku panowania Piastów cieszyńskich uważano, że Cieszyn założył Cieszymir, syn legendarnego polskiego księcia Leszka III. Ów akt miał wydarzyć się w roku 804, z czasem jednak datę zaokrąglono, upatrując początku Cieszyna w roku 810. Ów polski, zdawałoby się, mit założycielski miasta, w istocie rzeczy spisany przez niemieckich kronikarzy, został wzmocniony w 1817 r. przez Aloisa Kaufmanna, niemieckiego burmistrza Cieszyna, dodaniem do legendy studni, przy której doszło do spotkania trzech synów Leszka III. Podanie to czyniło Cieszyn najstarszym miastem na Śląsku. Niewątpliwie o „starożytnym” rodowodzie miasta w podaniach świadczyła także rotunda pw. św. Mikołaja na Górze Zamkowej, która u swego zarania miała być rzekomo świątynią pogańską. To legendarne postrzeganie początków Cieszyna, a tym samym dziejów rotundy, podważył wybitny XIX-wieczny cieszyński historyk Gottlieb Biermann. Georg Raschke prowadzący badania archeologiczne na Górze Zamkowej w trakcie II wojny światowej, fundację romańskiej rotundy przypisał czeskim Przemyślidom. Po wojnie Kierownictwo Badań nad Początkami Państwa Polskiego dostrzegło potencjał w dowiedzeniu piastowskiej obecności na Śląsku Cieszyńskim już w X wieku, zakwalifikowano zatem Cieszyn do tego monumentalnego wręcz projektu badawczego. Alina Kietlińska, prowadząc badania archeologiczne w ramach Polskiego Milenium, jako inicjatorów fortyfikowania Góry Zamkowej wskazała Mieszka I i Bolesława Chrobrego, jemu też, odmiennie od swych niemieckich poprzedników, przypisała fundację rotundy. Reminiscencję tej interpretacji widać w kreacji banknotu o nominale 20 zł, na którym przynależność Cieszyna do władztwa Bolesława Chrobrego symbolizuje rotunda św. Mikołaja.