Ciała ziemi. Ciała nasze

Ciała ziemi. Ciała nasze – dawne i współczesne sposoby widzenia natury
Otwarcie wystawy:
→ 25.09 (piątek), godz. 18.00
NOMUS – Nowe Muzeum Sztuki i Gdańska Galeria Fotografii
📍 ul. Jaracza 14, Gdańsk
Wernisaż będzie tłumaczony na PJM.
Wstęp wolny!
Czy materia może działać? Czy wzrost rośliny, krążenie wody, pękanie drewna lub powolny rozpad organicznej tkanki są jedynie procesami zachodzącymi w tle ludzkiej historii, czy może stanowią formę sprawczości, której przez długi czas nie potrafiliśmy dostrzec?
🌱 Od 25 września w NOMUS – Nowym Muzeum Sztuki można oglądać wystawę poświęconą historycznym i współczesnym sposobom przedstawiania natury oraz zmieniającym się relacjom między tym, co ludzkie, a tym, co pozaludzkie.
To pierwsza wystawa z cyklu „Każda sztuka dawna była kiedyś współczesna”, który zestawia dzieła z różnych epok, by pokazać ciągłość wrażliwości i przemianę sposobu patrzenia na rzeczywistość.
🫀 Punktem wyjścia wystawy są nowożytne ryciny roślin – liści, traw i kwiatów – odczytywane nie tylko jako ilustracje naukowe, lecz także wizualne ślady zdumienia wobec samego istnienia form życia. Pokazują naturę jako autonomiczny obiekt poznania wyjęty z kontekstu użytkowego i symbolicznego, a cudowność rozumiana jest tu jako intensywność widzenia skupiona na materialnej złożoności i porządku nawet najbardziej niepozornych form biologicznych.
Współczesne prace rozwijają tę postawę, przesuwając akcent z przedstawienia na relację i współistnienie. Natura nie jest już tylko oglądana, lecz staje się aktorem realnych procesów, takich jak wzrost, obieg, rozpad i regeneracja, w które włączone jest dzieło sztuki.
🌀 Natura jako sieć współzależności
– Interesuje nas natura nie jako nieruchomy obraz czy tło dla ludzkich działań, ale jako materia, która nieustannie pracuje: rośnie, krąży, nasiąka, rozpada się i regeneruje. W wielu prezentowanych pracach te procesy nie są jedynie tematem przedstawienia, lecz rzeczywiście współtworzą dzieło. Pozwala to inaczej spojrzeć na sprawczość – dostrzec, że zmiany w świecie nie są wyłącznie wynikiem ludzkich decyzji i działań – opowiada Aleksandra Grzonkowska, kuratorka wystawy.
Wystawa zadaje pytanie o to, co się zmienia, gdy natura przestaje być traktowana jako temat, tło lub zasób. Prezentowane prace pozwalają zobaczyć ją jako materię posiadającą własną dynamikę: rosnącą, nasiąkającą, krążącą, ulegającą przekształceniom i wpływającą na ludzkie ciała, gesty oraz sposoby poznania. Zamiast jednej opowieści o naturze wystawa proponuje kilka równoległych perspektyw: naukową, estetyczną, cielesną, ekologiczną i materialną.
🌾 Każda sztuka dawna była kiedyś współczesna
– Zestawienie dawnych rycin botanicznych ze sztuką współczesną pozwala zobaczyć zarówno ciągłość, jak i przemianę sposobów myślenia o naturze. Dawne przedstawienia wyrastają z uważnej obserwacji i zachwytu nad złożonością form życia. Współczesne dzieła rozwijają tę wrażliwość, ale kierują uwagę również na procesy, współistnienie i materialne zależności. Nie chodzi więc o proste przeciwstawienie dawnego i nowego spojrzenia, lecz o pokazanie, jak zmieniają się pytania, które zadajemy naturze – dodaje Maja Murawska, kuratorka wystawy.
👤 Na wystawie zobaczymy prace Agnieszki Brzeżańskiej, Bogny Burskiej, Honoraty Martin, Teresy Murak, Alicji Patanowskiej, Agnieszki Polskiej, Łukasza Rusznicy, Zofii Sobolewskiej Ursic, Teresy Tyszkiewicz, Rafała Wilka, Liliany Zeic i Jakuba Juliana Ziółkowskiego zestawione m.in. z kanonicznymi dawnymi dziełami botanicznymi jak Flora Prussica Johannesa Loeseliusa, Kreutterbuch Pietra Andrei Mattioliego czy Zielnik Szymona Syreńskiego ze zbiorów PAN Biblioteki Gdańskiej czy osiemnastowiecznymi pracami Barbary Reginy Dietzsch i Johanna Friedricha Schulzego ze zbiorów Pracowni Grafiki i Rysunku Oddziału Sztuki Dawnej Muzeum Narodowego w Gdańsku.
Prezentowane prace pochodzą też z kolekcji sztuki PKO Banku Polskiego, Fundacji Sztuki Polskiej ING, Galerii Consonni Radziszewski, Zachęty – Narodowej Galerii Sztuki, Gdańskiej Kolekcji Sztuki Współczesnej będącej w depozycie NOMUS – Nowego Muzeum Sztuki oraz osób artystycznych zaproszonych do udziału w wystawie.
Ciała ziemi. Ciała nasze
📆 25 września 2026 – 28 lutego 2027
osoby artystyczne: Agnieszka Brzeżańska, Bogna Burska, Honorata Martin, Teresa Murak, Alicja Patanowska, Agnieszka Polska, Łukasz Rusznica, Zofia Sobolewska Ursic, Teresa Tyszkiewicz, Rafał Wilk, Liliana Zeic, Jakub Julian Ziółkowski
kuratorki: Aleksandra Grzonkowska, Maja Murawska
teksty: Aleksandra Grzonkowska, Maja Murawska
identyfikacja wizualna i opracowanie graficzne wystawy: Maciej Bychowski
korekta: Agnieszka Kochanowska
tłumaczenie: Anna Darska
korekta wersji angielskiej: Colin Phillips
konserwacja: Kamila Ślefarska, Cátia Viegas-Wesołowska
inwentarze: Marta Wołyńska
digitalizacja i dokumentacja wizualna: Małgorzata Pajkert, Konrad Królikowski, Andrzej Leszczyński, Grzegorz Nosorowski, Kacper Skoczylas
promocja i komunikacja: Paweł Burian, Agnieszka Kochanowska, Justyna Sobotka, Paulina Szwaj, Oliwia Szepietowska-Chmiel
program edukacji: Kamila Glazer, Nadzieja Grabińska, Emilia Kalinowska
współpraca: Maja Bieńkowska, Małgorzata Falkowska, Małgorzata Maciakowska, Tamara Makhalina, Piotr Pietraszek, Paweł Powirski, Monika Raszewska, Krzysztof Ruciński, Daniel Starzyński, Małgorzata Taraszkiewicz-Zwolicka, Anna Wojdat-Zielińska, Sławomir Wojtkowski
opiekunki publiczności: Magdalena Obrębska, Elżbieta Pobłocka, Barbara Rezmer, Hanna Rokita, Anna Schick, Katarzyna Tomczyk
dyrektor: Piotr Stasiowski