🔴 Archiwum sumienia: od dowodu do teatru — zapisy na warsztaty

Schedule

Fri, 20 Nov, 2026 at 11:55 pm

UTC+01:00
Location

Instytut Grotowskiego | Wroclaw, DS

Advertisement
🔴 Archiwum sumienia: od dowodu do teatru — warsztaty prowadzi Dragana Tripković, udział biorą członkowie/członkinie grupy ATAK / Juventas: Jelena Nenezić, Jelena V. Đukić, Vuk Peković i Azra Mehonjić
| w ramach projektu „ABC (Arts / Borders / Communities) – The Alphabet of Love” oraz programu „Jesień na Faktach”
⮕ czw.–pt. 26–27.11.2026, 18:30–21:00
⮕ sob. 28.11.2026, 11:00–13:00
⮕ Sala Teatru Laboratorium Instytutu Grotowskiego
⮕ w języku angielskim
⮕ warsztaty bezpłatne, zapisy przez link: https://forms.gle/n2kQZfTUqq37Jbaf9 do 20.11.2026
Udział w warsztatach „Archiwum sumienia: Od dowodu do teatru” uprawnia po wcześniejszym zgłoszeniu do bezpłatnego wejścia na spektakl „M jak Morinj”.
🔴
„Archiwum sumienia” to trzydniowe warsztaty poświęcone procesowi przekształcania dokumentów historycznych, protokołów sądowych, świadectw, narracji funkcjonujących w przestrzeni publicznej, a także przemilczeń i twórczości poetyckiej w materiał teatralny. Punktem wyjścia jest poszukiwanie metod pracy, które pozwalają tworzyć teatr dokumentalny, nie redukując go ani do praktyki dziennikarskiej, ani do fikcyjnej ilustracji rzeczywistych wydarzeń.
Studium przypadku dla całego programu stanowi proces twórczy spektaklu „M jak Morinj”. Osoby prowadzące nie prezentują własnej metody jako uniwersalnego modelu, lecz otwierają przed uczestnikami i uczestniczkami kolejne etapy powstawania przedstawienia: od pracy z materiałami źródłowymi, przez ich dramaturgiczne i performatywne przekształcenia, po pytania etyczne pojawiające się w momencie, gdy na scenę trafiają prawdziwe historie oraz doświadczenia przemocy.
Dzień pierwszy: Fakt, świadectwo, milczenie
Prowadząca: Dragana Tripković
Pierwszy dzień poświęcony będzie archiwum stanowiącym punkt wyjścia do projektu „M jak Morinj”. Uczestnicy i uczestniczki przyjrzą się sposobom pracy z materiałami dotyczącymi wydarzeń, które miały miejsce w miejscowości Morinj. Omówione zostaną wykorzystywane przez twórców źródła: dokumentacja historyczna, protokoły sądowe, świadectwa, często sprzeczne narracje obecne w przestrzeni publicznej, a także związane z nimi luki, nieobecności i przemilczenia.
Wspólnie przeanalizowany zostanie proces, w którym różnorodne materiały źródłowe stopniowo kształtowały dramaturgiczną i koncepcyjną strukturę spektaklu. Uczestnicy zastanowią się, jakie materiały zostały włączone do przedstawienia, a jakie pominięte, w jaki sposób dokumenty weszły w dialog z prozą poetycką oraz jak na budowaną narrację wpływały kwestie odpowiedzialności indywidualnej i zbiorowej.
Ważnym elementem sesji będzie refleksja nad granicą między tym, co wynika bezpośrednio ze źródła, a artystyczną interpretacją. W części praktycznej uczestnicy i uczestniczki będą pracować w grupach z wybranymi materiałami dokumentalnymi, tworząc odmienne propozycje dramaturgiczne na podstawie tych samych źródeł. Ćwiczenie pozwoli prześledzić, jak decyzje twórcze, perspektywa i autorstwo wpływają na sposób konstruowania „prawdy dokumentalnej”.
Pytanie przewodnie: Gdzie kończy się dokumentacja, a zaczyna autorstwo?
Dzień drugi: Od archiwum do dramaturgii. Dokument, aktor/aktorka, scena
Prowadzące: Dragana Tripković, Jelena Nenezić i Jelena V. Đukić
Drugi dzień skoncentruje się na procesie przechodzenia od materiału dokumentalnego do struktury dramaturgicznej i scenicznego działania. Uczestnicy i uczestniczki będą analizować sposoby transformowania dokumentów za pomocą montażu, fragmentacji, powtórzenia, kontrastu, sprzeczności, języka prawniczego, poetyckiego kontrapunktu oraz dramaturgicznych zastosowań braku i nieobecności. Na przykładzie spektaklu „M jak Morinj” zostanie pokazane, jak archiwalia, dokumenty sądowe, świadectwa i teksty poetyckie zmieniają znaczenie, gdy zostają wypowiedziane, ucieleśnione i umieszczone w relacji z innym aktorem lub z widownią.
Jelena Nenezić i Jelena V. Đukić przedstawią perspektywę pracy aktorskiej z materiałem dokumentalnym. Punktem wyjścia będzie pytanie o to, jak budować obecność sceniczną w oparciu o dokument i świadectwo, nie odtwarzając roli ofiary ani nie rekonstruując psychologicznie rzeczywistej osoby. Omówione zostaną również znaczenie głosu, dystansu, rytmu, powtórzenia i fizycznej obecności w kształtowaniu języka dokumentalnego na scenie.
W części warsztatowej uczestnicy wykorzystają materiały wypracowane podczas pierwszego dnia do tworzenia krótkich scen dokumentalno-poetyckich oraz eksperymentowania z różnymi strategiami przekładu tekstu na działanie sceniczne.
Pytanie przewodnie: Co dzieje się z dokumentem, gdy aktor/aktorka nadaje mu ciało i głos?
Sobotni wieczór: Spektakl „M jak Morinj”
Integralną częścią warsztatów będzie wspólne obejrzenie spektaklu „M jak Morinj”.
Przedstawienie nie będzie traktowane jako ilustracja omawianych wcześniej zagadnień, lecz jako samodzielne wydarzenie artystyczne, które pozwoli uczestnikom obserwować funkcjonowanie w praktyce tematów obecnych podczas warsztatów: relacji między dokumentem a poezją, świadectwem a dystansem, aktorem/aktorką a widzem/widzką oraz materiałem faktograficznym a performatywną interwencją.
Dzień trzeci: Odpowiedzialność za przedstawienie. Spektakl, świadek/świadkini, widz/widzka
Prowadzący: Dragana Tripković, Vuk Peković i Azra Mehonjić
Ostatni dzień poświęcony będzie etycznym i politycznym konsekwencjom pracy z historią oraz dokumentem teatralnym. Punktem odniesienia stanie się obejrzany wcześniej spektakl „M jak Morinj”. Uczestnicy i uczestniczki przeanalizują sposobyi przedstawiania rzeczywistych osób i historycznej przemocy. Przedmiotem rozmowy będą role ofiar, sprawców, świadków i obserwatorów, różnica między próbą zrozumienia a usprawiedliwianiem, ryzyko estetyzacji cierpienia oraz odpowiedzialność zarówno twórców, jak i odbiorców w sytuacji, gdy teatr staje się uczestnikiem nierozwiązanego konfliktu społecznego.
W drugiej części dnia, prowadzonej przez Vuka Pekovicia i Azrę Mehonjić, uwaga zostanie skierowana na performatywny wymiar spektaklu. Poprzez praktyczne ćwiczenia uczestnicy będą badać, w jaki sposób materiał dokumentalny może funkcjonować nie tylko jako tekst, lecz także jako tworzywo przestrzenne, fizyczne i wizualne. Punktem wyjścia staną się działania angażujące ciało, przedmioty, powtórzenie, kompozycję przestrzeni, bliskość oraz relację między aktorem a widzem.
Powracając do materiałów analizowanych podczas pierwszych dwóch dni, uczestnicy sprawdzą, jak zmiana formy performatywnej wpływa zarówno na znaczenie, jak i wymiar etyczny przedstawienia. Końcowa dyskusja skoncentruje się nie tylko na skuteczności rozwiązań teatralnych, lecz przede wszystkim na relacji, jaką spektakl buduje między wydarzeniem historycznym, wykonawcą a odbiorcą.
Pytanie przewodnie: Czy teatr może dawać świadectwo, nie udając, że wydaje osąd?
Metoda pracy
Każda sesja łączy krótkie prezentacje studium przypadku z analizą materiałów dokumentalnych, pracą dramaturgiczną i performatywną w małych grupach, prezentacją wypracowanych struktur oraz wspólną dyskusją krytyczną.
Warsztaty zostały pomyślane jako laboratorium artystyczne i dramaturgiczne, a nie jak proces terapeutyczny. Uczestnicy i uczestniczki nie będą proszeni o ujawnianie własnych traumatycznych doświadczeń. Nacisk zostanie położony na rozwijanie metod pracy artystycznej, krytyczną analizę źródeł oraz refleksję nad etycznymi konsekwencjami przekształcania rzeczywistych wydarzeń i świadectw w materię teatralną.
🔴
Dragana Tripković – czarnogórska dramatopisarka, dramaturżka, poetka i scenarzystka. Ukończyła dramaturgię oraz scenopisarstwo filmowe i telewizyjne na Wydziale Sztuk Dramatycznych Uniwersytetu Czarnogórskiego. Pracuje jako dramaturżka Teatru Miejskiego w Podgoricy, a także współtworzy niezależny kolektyw teatralny ATAK, z którym realizuje projekty artystyczne o silnym wymiarze społecznym.
W swojej twórczości łączy wrażliwość poetycką z zainteresowaniem pamięcią zbiorową, historią oraz mechanizmami wykluczenia. Jest autorką poematu dramatycznego „Dobro selo”, który stał się poetycką podstawą spektaklu dokumentalno-poetyckiego „M jak Morinj” (2025), poświęconego trudnym rozdziałom historii Czarnogóry. Wraz z kolektywem ATAK współrealizowała także spektakl „Život na pauzu” (2015), przygotowany z udziałem osadzonych w więzieniu w Spuž. Projekt ten badał potencjał sztuki jako narzędzia resocjalizacji i społecznej reintegracji.
Jako dramatopisarka i dramaturżka współpracowała m.in. z Czarnogórskim Teatrem Narodowym, Teatrem Dramatycznym w Belgradzie oraz Teatrem Miejskim w Podgoricy. Wśród jej najnowszych realizacji znajduje się spektakl „Šarlota Kasteli” (2024) w Belgradzkim Teatrze Dramatycznym, inspirowany twórczością Miroslava Krležy.
Jest autorką sztuk teatralnych, poezji, scenariuszy oraz prozy. Opublikowała kilka tomów poetyckich, zbiór sztuk teatralnych „Kirka i inne dramaty” (2019) oraz powieść „Lovište samoće” (2026). Jej wiersze były tłumaczone na wiele języków, w tym na język polski.
Jelena Đukić – czarnogórska aktorka teatralna, filmowa i telewizyjna, wykładowczyni związana z Wydziałem Sztuk Dramatycznych Uniwersytetu Czarnogórskiego w Cetynii. Absolwentka studiów aktorskich na tej uczelni, ukończyła też prestiżowy program rozwojowy „Talenty Sarajeva”, wspierający młodych twórców z Europy Południowo-Wschodniej.
Stworzyła około trzydziestu ról teatralnych oraz wiele kreacji filmowych i telewizyjnych. Współpracowała ze wszystkimi najważniejszymi scenami instytucjonalnymi Czarnogóry, uczestnicząc jednocześnie w licznych projektach niezależnych. Występowała m.in. w spektaklach „Jelena Savojska”, „Predmet Medeja”, „Nieporozumienie”, „Bóg mordu”, „Ifigenia”, „Bokeški d-mol” i „Trzy siostry”.
Artystka wielokrotnie nagradzana, m.in. nagrodą dla najlepszej aktorki na Międzynarodowym Festiwalu Dramatu Antycznego „Stobi” w Veles, nagrodą za najlepszą rolę drugoplanową na Międzynarodowym Festiwalu Teatralnym w Prisztinie oraz nagrodą „Sat kula” dla najlepszej aktorki na festiwalu MAKADO.
Szczególne miejsce w jej działalności zajmuje teatr zaangażowany społecznie. Chętnie podejmuje tematy związane z wolnością, równością i relacjami władzy. Występuje m.in. w spektaklu „Matka Ziemia”, inspirowanym życiem i twórczością Emmy Goldman, który porusza zagadnienia anarchofeminizmu. Angażuje się w działania na rzecz równouprawnienia kobiet i krytycznej refleksji nad ich miejscem w społeczeństwie czarnogórskim.
Jelena Nenezić – czarnogórska aktorka teatralna, filmowa i telewizyjna. Ukończyła studia aktorskie na Wydziale Sztuk Dramatycznych w Cetynii pod kierunkiem profesora Boro Stjepanovicia. Od 2006 r. jest związana z zespołem Czarnogórskiego Teatru Narodowego.
W swojej pracy chętnie sięga zarówno po repertuar klasyczny, jak i współczesny. Do jej najważniejszych ról teatralnych należą Sonia w „Zbrodni i karze” Fiodora Dostojewskiego, Hermia w „Śnie nocy letniej” oraz Paulina w „Opowieści zimowej” Williama Szekspira. Występowała również w takich spektaklach, jak „Księżniczka Ksenia z Czarnogóry” czy „Dziś wieczorem improwizujemy” Luigiego Pirandella.
Współpracowała także z Teatrem Królewskim Zetski Dom, Teatrem Miejskim w Podgoricy, Teatrem w Nikšiciu oraz niezależnymi zespołami teatralnymi. Za rolę w filmie krótkometrażowym „Dora” (2023) w reżyserii Any Ćulum otrzymała nagrodę dla najlepszej aktorki na festiwalu CascadAir w Živinicach.
----
Projekt realizowany ramach międzynarodowego projektu „ABC (Arts / Borders / Communities) – The Alphabet of Love” współfinansowanego ze środków programu Kreatywna Europa Unii Europejskiej.
Advertisement

Where is it happening?

Instytut Grotowskiego, ulica Przejście Garncarskie 2, 50-107 Wrocław, Polska, Wroclaw, Poland

Event Location & Nearby Stays:

Know what’s Happening Next — before everyone else does.
Instytut Grotowskiego
Host or PublisherInstytut Grotowskiego

Ask AI if this event suits you