ΚΥΘΝΟΣ | Σεμινάρια χορού - Τοπικές χορευτικές παραδόσεις
Advertisement
Τοπικές χορευτικές παραδόσεις: Μια πρώτη προσέγγιση.
Συντονισμός – Επιμέλεια: Βασίλης Ι. Οικονόμου
Συνεχίζονται οι σεμιναριακού χαρακτήρα συναντήσεις για τον ελληνικό παραδοσιακό χορό, τη μουσική και τη φορεσιά, που διοργανώνει το ΚΕΠΕΜ, για 10η εκπαιδευτική περίοδο (2026-2027), στην ιστορική σχολή του Σίμωνα Καρά, στον λόφο του Στρέφη στα Εξάρχεια (Έρσης 9 & Πουλχερίας, Αθήνα, 11473).
Εισηγητές των σεμιναρίων μας, εγνωσμένου κύρους ερευνητές και δάσκαλοι ελληνικού παραδοσιακού χορού, καθώς και ερευνητές τοπικής λαογραφίας, μουσικοί και μουσικοδιδάσκαλοι, οι οποίοι θα καταθέσουν το απόσταγμα των πολύτιμων γνώσεων τους, σε συνδυασμό με την πολυετή και πολυεπίπεδη εκπαιδευτική τους εμπειρία.
---------------------
5ο Σεμινάριο του κύκλου είναι το ακόλουθο:
>> ΚΥΚΛΑΔΕΣ | Κύθνος (Θερμιά)
- Σάββατο, 31 Οκτωβρίου 2026 | 11.00 – 14.00
- Ωδείο ΣΙΜΩΝ ΚΑΡΑΣ (Έρσης 9 & Πουλχερίας, Αθήνα, 11473)
---------------------
Εισήγηση – Διδασκαλία:
Γεράσιμος (Μάκης) Πιρπινιάς, Χρύσα Μάνη
ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ
Ο Γεράσιμος (Μάκης) Πιρπινιάς και η Χρύσα Μάνη, με βιωματική σχέση με τις χορευτικές και μουσικές παραδόσεις του τόπου καταγωγής τους, των Κυκλάδων, παράλληλα με την πολυετή εκπαιδευτική εμπειρία τους από τις συνεργασίες με τους τοπικούς πολιτιστικούς φορείς, θα μας μεταδώσουν – σε μια πρώτη προσέγγιση στο χορευτικό ιδίωμα των Θερμιών (της Κύθνου) και ιδιαιτέρως της Δρυοπίδας – αντιπροσωπευτικά δείγματα της παραδοσιακής χορευτικής δημιουργίας του νησιού (συρτός, μπάλλος, καλαματιανός, καρσιλαμάς, σούστα «της νύφης», συρτός ζερβόδεξος χορός «Ο λοχαγός», πόλκα, κ.λπ.) και κυρίως την τέχνη και την τεχνική του «Θερμιώτικου» μπάλλου.
Σημειώνουμε, εδώ, πως το έτος 2024 ο «Θερμιώτικος μπάλλος» εντάχθηκε στο Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ελλάδας, ως «ο ακρογωνιαίος λίθος της ζώσας μουσικοχορευτικής παράδοσης του νησιού της Κύθνου».
Η ΚΥΘΝΟΣ
>> Ανθρωπογεωγραφία
Η Κύθνος (ή Θερμιά) ανήκει στο σύμπλεγμα των δυτικών Κυκλάδων και βρίσκεται ανάμεσα στην Κέα και τη Σέριφο. Απέχει 26 μίλια από το λιμάνι του Λαυρίου και 52 μίλια από τον Πειραιά. Συνδέεται ακτοπλοϊκώς και με τα δύο λιμάνια, αλλά και με τη Μύκονο και τη Σύρο. Το έδαφός της είναι εξαιρετικά άγονο, άνυδρο και ορεινό, με υψηλότερη κορυφή το όρος Κακόβολο (356 μ.). Έχει αρκετά διαμελισμένες ακτές που σχηματίζουν μικρούς υπήνεμους ορμίσκους, όπως το λιμάνι του Μέριχα στα δυτικά, αλλά και ήσυχες και όμορφες παραλίες. Γεωλογικά, οι δύο διαδοχικές οροσειρές του νησιού, αλλά και το έδαφός του γενικότερα, αποτελούνται από σκληρό γρανίτη, ενώ το υπέδαφος είναι σχετικά πλούσιο σε κοιτάσματα σιδήρου και χαλκού, γνωστά ήδη από την Αρχαιότητα.
>> Ιστορία
Η μυθολογία συνδέει την πρώτη κατοίκηση της Κύθνου με τους Δρύοπες, οι οποίοι ζούσαν στον Παρνασσό και είχαν καταφύγει στην Εύβοια μετά την εκδίωξή τους από τους Δωριείς. Έτσι ονόμασαν και το νησί Δρυοπίδα (σήμερα υπάρχει ομώνυμος οικισμός), ενώ η λέξη Κύθνος φέρεται πως προήλθε από το όνομα του βασιλιά τους Κύθνου. Αργότερα (8ος αι. π.Χ.), οι Ίωνες εκδίωξαν τους Δρύοπες και εγκαταστάθηκαν στο νησί.
Σύμφωνα με τα αρχαιολογικά δεδομένα, η ανθρώπινη παρουσία στο νησί χρονολογείται από τα Πρωτοκυκλαδικά (3η χιλιετία π.Χ.) και τα Μυκηναϊκά Χρόνια (1600-1100 π.Χ.), αλλά τα ιστορικά χρόνια θεωρούνται η περίοδος ακμής του. Το βιβλίο του Αριστοτέλη Κυθναίων Πολιτεία περιγράφει την υποδειγματική αυτόνομη διοίκηση του νησιού, υποδηλώνοντας τη σημασία και την ανάπτυξή του, αλλά και την ευημερία και τον πλούτο των κατοίκων του κατά την Αρχαιότητα. Τον 5ο αι. π.Χ. η Κύθνος συμμετείχε στους Περσικούς πολέμους και κατόπιν εντάχθηκε στην Αθηναϊκή Συμμαχία, ενώ στους Ελληνιστικούς Χρόνους υποτάχθηκε στους Μακεδόνες, ακολουθώντας τη μοίρα όλων των γειτονικών νησιών, διατήρησε ωστόσο μέρος της παλιάς του αίγλης.
Οι Ρωμαίοι χρησιμοποίησαν το νησί ως σημαντικό εμπορικό σταθμό ως και τα Παλαιοχριστιανικά χρόνια, ενώ κατά τη Βυζαντινή περίοδο εντάχθηκε στο διοικητικό «Θέμα του Αιγαίου». Το 1207 καταλήφθηκε από τους Βενετούς και αποτέλεσε, μαζί με τα υπόλοιπα νησιά των Κυκλάδων, μέρος του δουκάτου του Αιγαίου υπό το Μάρκο Σανούδο, ενώ στο πλαίσιο των διαμαχών των κατακτητών, το 1337 πέρασε στην κυριαρχία της οικογένειας Γκοζαντίνι από την Μπολόνια. Το 1537 το νησί καταλήφθηκε από τον Χαϊρεντίν Μπαρμπαρόσα και οι Γκοζαντίνι παρέμειναν φόρου υποτελείς στον Οθωμανό σουλτάνο ως το 1566, όταν η διοίκηση του νησιού παραχωρήθηκε στον Εβραίο διπλωμάτη Ιωσήφ Νάζι. Μετά το θάνατο του τελευταίου το νησί ενσωματώθηκε διοικητικά στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Με τους προνομιακούς ορισμούς των σουλτάνων Μουράτ Γ΄ το 1580 και Ιμπραήμ Α΄ το 1646, στην Κύθνο, όπως και στις άλλες Κυκλάδες, δημιουργήθηκαν συνθήκες που ευνόησαν την οικονομική και την πνευματική ανάπτυξη. Όπως και στην περίπτωση των υπόλοιπων Κυκλάδων, στη Κύθνο άνθησε ο θεσμός της κοινοτικής αυτοδιοίκησης. Στη διάρκεια του Ρωσο-οθωμανικού πολέμου (1768-1774) το νησί καταλήφθηκε από τη Ρωσία και επανακτήθηκε από τους Οθωμανούς μετά την υπογραφή της συνθήκης του Κιουτσούκ Καϊναρτζή.
Έλαβε ενεργό μέρος στην Επανάσταση του 1821 και συμπεριελήφθη μαζί με τις άλλες Κυκλάδες στην επικράτεια του ελληνικού κράτους αμέσως μετά την ίδρυσή του. Το 19ο αιώνα αποτέλεσε πόλο έλξης πολλών επισκεπτών λόγω της φήμης των ιαματικών πηγών των Λουτρών, στις οποίες άλλωστε οφείλεται και το δεύτερο όνομα του νησιού (Θερμιά). Επιπλέον, την εποχή εκείνη σημειώθηκε και αξιόλογη ανάπτυξη της ναυτιλίας.
Το σημαντικότερο γεγονός της νεότερης ιστορίας του νησιού είναι η εξέγερση γνωστή ως «Κυθνιακά» (Φεβρουάριος 1862). Οι εξεγερμένοι, στην πλειοψηφία τους προερχόμενοι από τη Σύρο, προσπάθησαν ανεπιτυχώς να απελευθερώσουν πολιτικούς κρατούμενους που ήταν εξόριστοι στο νησί της Κύθνου μετά το αποτυχημένο κίνημά τους εναντίον του βασιλιά Όθωνα στο Ναύπλιο. Οι επαναστάτες συγκρούστηκαν με τα βασιλικά στρατεύματα στον όρμο της Αγίας Ειρήνης και κατατροπώθηκαν. Αρχικά τάφηκαν στο νησί, αργότερα όμως, μετά την έξωση του Όθωνα, μεταφέρθηκαν στο Α΄ Νεκροταφείο της Αθήνας.
Το 1941 η Κύθνος αρχικά εντάχθηκε στην ιταλική διοίκηση, στο πλαίσιο της κατοχής των ελληνικών εδαφών από τις Δυνάμεις του Άξονα. Μετά τη συνθηκολόγηση της Ιταλίας, το 1943, το νησί πέρασε υπό γερμανική κατοχή ως την απελευθέρωσή του το 1944.
Οι σημερινές ασχολίες των Κυθνίων σχετίζονται με τη γεωργία, την κτηνοτροφία, την αλιεία, τη ναυτιλία και, κατά τις τελευταίες δεακετίες, τον τουρισμό. Το κρασί και τα τυροκομικά προϊόντα είναι από τα πιο φημισμένα και ήταν ήδη γνωστά για την ποιότητά τους από την Αρχαιότητα.
>> Η Μεσολιθική περίοδος στην Κύθνο
Ιδιαίτερη αναφορά πρέπει να γίνει σε μία σχετικά άγνωστη περίοδο της Κύθνου, η οποία αποκαλύφθηκε ύστερα από πρόσφατες αρχαιολογικές έρευνες. Στη θέση Μαρουλάς, στη βορειοανατολική ακτή, έχουν εντοπιστεί οικισμός και νεκροταφείο της Μεσολιθικής Περιόδου (8η χιλιετία π.Χ.). Πρόκειται για την αρχαιότερη θέση των Κυκλάδων, που προστίθεται στις λίγες που έχουν εντοπιστεί στην υπόλοιπη Ελλάδα (Σπήλαιο Φράγχθι Αργολίδας, Γιούρα Αλοννήσου) και στοιχειοθετούν τη Μεσολιθική περίοδο, η οποία μεσολαβεί ανάμεσα στην Παλαιολιθική και τη Νεολιθική και αποτελεί το μεταβατικό στάδιο από την κυνηγετική, τροφοσυλλεκτική και μετακινούμενη δραστηριότητα του ανθρώπου στην ανάπτυξη μόνιμων οικισμών με κύριες ασχολίες τη γεωργία, την κτηνοτροφία και την αλιεία. Η μετάβαση αυτή, κομβική στην ιστορία της ανθρωπότητας, καθώς αλλάζει τον τρόπο ζωής των κοινωνιών, εγκαινιάζει μια μακρά περίοδο ακμής και ανάδειξης του Αιγαίου. Η θέση της Κύθνου και η γειτνίασή της με το σύγχρονο Σπήλαιο Φράγχθι και τη Μήλο, από όπου προμηθεύονταν τον πολύτιμο για την κατασκευή εργαλείων οψιανό, υπογραμμίζουν την ένταξη των Κυκλάδων σε αυτή τη μεταβατική φάση και τη συμμετοχή τους στις εξελίξεις της απώτερης προϊστορίας.
>> Αρχαιολογικοί χώροι και μνημεία
Ο σημαντικότερος αρχαιολογικός χώρος του νησιού είναι το Βριόκαστρο, στη δυτική ακτή, λίγο βορειότερα από το λιμάνι του Μέριχα, με συνεχή κατοίκηση από τα προϊστορικά χρόνια. Ταυτίζεται με την πόλη της αρχαίας Κύθνου (Κλασική, Ελληνιστική, Ρωμαϊκή περίοδος), από την οποία σώζονται τμήματα του ογκώδους τείχους και πολλών κτηρίων, ενώ στην κορυφή του λόφου έχει εντοπιστεί η οχυρωμένη ακρόπολη με θεμέλια ναών, ένας από τους οποίους πρέπει να ανήκε στη θεά Αφροδίτη. Λίγο βορειότερα βρέθηκε και το νεκροταφείο της πόλης.
Η θέση Μανδράκι είναι το αρχαίο επίνειο της πόλης, το οποίο διέθετε και οχύρωση. Η περιοχή αυτή είναι επισκέψιμη μέσω ενός δευτερεύοντος οδικού δικτύου (βατού χωματόδρομου) από τη Χώρα και το Μέριχα, και αξίζει να την επισκεφθεί κανείς για να αποκτήσει μια ιδέα για όλη την αρχαία ιστορία του νησιού. Σε πολλά σημεία, προσιτά μόνο μέσω μονοπατιών και χωματόδρομων, σώζονται αρχαίοι πύργοι και παρατηρητήρια, καθώς και πολλές αγροτικές εγκαταστάσεις, ενώ στη θέση Κάστελλος έχει εντοπιστεί οχυρωμένη αρχαϊκή ακρόπολη (7ος-6ος αι. π.Χ.). Ιδιαίτερη αξία έχουν τα λείψανα μεταλλουργικής δραστηριότητας (εγκαταστάσεις εκκαμίνευσης και τμήματα καμινιών) της Πρωτοκυκλαδικής περιόδου, καθώς και ένα μικρό σύνολο εργαλείων, τα οποία δείχνουν ότι κατά την περίοδο αυτή το νησί στήριζε την οικονομία του στην εκμετάλλευση των κοιτασμάτων χαλκού.
(Πηγή: Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού - Πολιτιστική Πύλη του Αρχιπελάγους του Αιγαίου).
>> Τραγούδια Κυκλάδων (Αμοργού, Κύθνου και Σίφνου)
Στα γενικότερα πλαίσια της νησιωτικής παραδόσεως, τα κυκλαδίτικα τραγούδια ξεχωρίζουν για την ευρυθμία και τη μελωδικότητα τους. Πλησιέστερα προς το τραγούδι το στεριανό, είναι πιο προσιτά και γνώριμα στο ευρύ ελληνικό κοινό, εν συγκρίσει προς τραγούδια άλλων νησιών, που παρουσιάζουν έντονο διαφοροποίηση, γλωσσική, ρυθμική και χορευτική.
Νησιώτικα συρτά και καλαματιανά, δετοί χοροί τύπου «αγεράνου» και «βλάχας» (χοροί στα τρία) αλλά και μπάλλοι, κασάπικα, ζεϊμπέκικα και καρσιλαμάδες, συνιστούν τη μουσική και χορευτική παράδοση των Κυκλάδων.
Τα τελευταία τείνουν να εκλείψουν, καθώς χάνονται οι παλιοί μερακλήδες τραγουδιστές και οργανοπαίχτες· απόκτημα δε ο συνοπτικός αλλά πλούσιος σε χάρη παλαιός θερμιώτικος καρσιλαμάς (σε χρόνους 9: 2+3+2+2). Ο μπάλλος αντιθέτως ευρίσκεται στο κορύφωμα του, διακρινόμενος σε «αμολητό» και «σούστα α λα πολίτα» σε ρυθμούς 6σήμων και 4σήμων δακτυλικών ποδών αντιστοίχως.
Η λύρα, χαρακτηριστικό μουσικό όργανο του Αιγαίου Πελάγους, έχει αντικατασταθεί πολύ ενωρίς από το βιολί, που παρέχει μεγαλύτερες δυνατότητες αναπτύξεως της μελωδίας. Βιολί, λαγούτο, κάποτε και σαντούρι, απαρτίζουν τη νησιώτικη συναυλία. Σπανίζει η φλογέρα· διατηρείται όμως η τσαμπούνα με το γλυκόηχο κιʼ ενθουσιαστικό παίξιμό της· όταν μάλιστα συνοδεύεται απʼ το πρωτόγονο πήλινο τουμπάκι, το «πληνθίον» των βυζαντινών.
Σε ματζόρε και μινόρε – ως προς την εκτέλεση και συνοδεία – διακρινόμενοι απʼ τους μουσικούς οι διάφοροι σκοποί, παίζονται συνήθως στις ψηλές νότες του βιολιού – ντο (νη) ματζόρε και ρε (πα) μινόρε – απʼ τις οποίες διευκολύνονται τόσο το βιολί στο νʼ αποδίδει με κρυστάλλινη διαύγεια το μελικό πλούτο και τη χάρη του τραγουδιού, όσο και το λαούτο, που, χορδισμένο σʼ αυτές τις τονικότητες, γεμίζει με το σύνολο των χορδών του το ηχητικό φόντο και το υπόβαθρο της μελωδίας. Δύσκολο όμως από τόσο ψηλά το τραγούδι· και πρέπει νά ’ναι υψίφωνος και καλλίφωνος ο τραγουδιστής, ώστε να έχει καθαρότητα και απόδοση ανάλογο προς εκείνη της οργανικής μουσικής.
Συχνές οργανικές παρεμβολές και ανταποκρίσεις στο φωνητικό τραγούδι και οργανική ανάπτυξη της μελωδίας, που τρέχει σα χείμαρρος ποικιλμάτων και παραλλαγών στις εισαγωγές, στα ενδιάμεσα και τα σόλα του βιολιού – γνώρισμα της κυκλαδίτικης μουσικής – δίνουν τέτοια χάρη και ποικιλία στη μουσική εκτέλεση, που δε φθάνεις να τη βαρεθείς και να πεις «πότε θα τελειώσει».
Αρκετοί σκοποί των Κυκλάδων είναι ξενόφερτοι, από μέρη νησιώτικα ή στεριανά, όπως δείχνει και το όνομά τους· πολλοί όμως είναι και οι εντόπιοι, έργα της τοπικής μουσικής παραδόσεως και των εντοπίων καλλιτεχνών, δεμένοι με την ιστορία και τα τοπωνύμια κάθε νησιού, καθώς και τα ιερά προσκυνήματά του: τον Προφήτη Ηλία της Σίφνου, τη Χοζοβιώτισσα της Αμοργού και την Παναγία Κανάλα της Κύθνου, που δεν παύουν να τʼ αναφέρουν και να τα επικαλούνται με ευλάβεια οι νησιώτες, στα τραγούδια των και ιδιαίτερα στα γαμήλια και τα ευχετικά.
(Κείμενο του Σίμωνος Ι. Καρά (1903-1999) στο οπισθόφυλλο του δίσκου (LP): «Τραγούδια Κυκλάδων», Σύλλογος προς διάδοσιν της Εθνικής Μουσικής, 1973)
>> Οι Κυκλαδίτες είναι εξαίρετοι χορευτές…
Όλοι οι Κυκλαδίτες στροβιλίζονται στη δίνη του χορού μεθυσμένοι από της ζωής το κέφι. Ξέρουν να εκφράζουν με χορευτικές κινήσεις τα αισθήματά τους. Έχουν το χορό ως ένα από τα πιο ευαίσθητα μέσα επικοινωνίας.
Στους κύκλιους χορούς είτε στους αντικριστούς, είτε κι όταν ο χορευτής σχεδιάζει ατομικές χορογραφικές συνθέσεις, ο Κυκλαδίτης ξέρει να χορεύει. Ο χορός του είναι απαύγασμα αισθημάτων, ρυθμού, κινήσεων και πλαστικής αρμονίας. Έχει μέσα του τη ρυθμική ευαισθησία.
Μέσα στο ρυθμό του χορού, οι Κυκλαδίτες διατηρούν πανάρχαιες μνήμες, διαφυλάττουν την πολιτισμική ιστορία τους.
Οι Κυκλαδίτες αναμφισβήτητα είναι εξαίρετοι χορευτές. Σ’ όλα τα Κυκλαδονήσια υπάρχουν χωριά με εξαίσιους θεράποντες της Τερψιχόρης. Στη δική μου, όμως, υποκειμενική εντελώς κλίμακα της χορευτικής δεινότητας, πρώτοι έρχονται οι Συλλακιώτες της Κύθνου. Ασυναγώνιστοι χορευτές είναι κι οι Κιμουλιάτες κι οι Απεραθίτες, κι οι Σχοινουσιώτες, κι οι Αναφιώτες, κι οι Τηνιακοί. Πρώτοι, όμως, ανάμεσα στους πρώτους είναι οι Δρυοπιδείς. Υποκειμενική βέβαια η γνώμη μου, και μπορεί να έχω λάθος.
Στη μνήμη μου μέσα όμως, μόλις θυμηθώ τα Θερμιά, μού ’ρχεται αμέσως στο νου ο χορός των Συλλακιωτών. Η απόλυτη εναρμόνιση κινήσεων και μουσικής.
Αυτά όλα μού ’ρχονται στο νου κι όταν θωρώ να χορεύουν· κι όταν χορεύω· κι όταν η Κύθνος πλησίστια γιομίζει του νου μου τις κάμαρες με τις ομορφιές της, νιώθω πως ζω, πως υπάρχω.
Όσο χορεύουν οι Κυκλαδίτες δε φοβάμαι, στα νησιά μας η ζωή δε θα ξεριζωθεί.
(Μανώλης Γλέζος, Η Συνείδηση της Πετραίας Γης: Κυκλαδογραφές. Τυπωθήτω, 1997 (αποσπάσματα))
ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΕΙΣΗΓΗΤΗ
Ο Γεράσιμος (Μάκης) Πιρπινιάς, με καταγωγή, εκ πατρός, από την Τήνο των Κυκλάδων, είναι πτυχιούχος του Τμήματος Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού (Τ.Ε.Φ.Α.Α.) του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (Ε.Κ.Π.Α.).
Διδάσκει παραδοσιακούς χορούς από το 1990 σε πολιτιστικούς και εθνοτοπικούς συλλόγους, κυρίως νησιών του Αρχιπελάγους. Ενδεικτικά: Αιγαιοπελαγίτικος Σύνδεσμος Άνω Λιοσίων «Αιγέας», Χορευτικός Λαογραφικός Όμιλος Τήνου, Σύνδεσμος Αμοργίνων, Σύλλογος Κάτω Μεριάς Αμοργού «Η Αγία Παρασκευή», Πολιτιστικός Σύλλογος Σχοινουσιωτών, Εξωραϊστικός Σύλλογος Μέριχα Κύθνου κ.λπ.
Παράλληλα, έχει ασχοληθεί, επί σειρά ετών, με την επιτόπια έρευνα και καταγραφή τοπικών χορών σε διάφορα νησιά του Αιγαίου, δημιουργώντας ένα μοναδικό αρχείο με χορολογικά ντοκουμέντα.
---------------------
>> Στον χώρο θα λειτουργεί το πωλητήριο του kepemshop με ΕΙΔΙΚΕΣ ΤΙΜΕΣ για τους συμμετέχοντες.
---------------------
ΣΗΜΑΝΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ
Κόστος ανά σεμινάριο για εγγραφή στον χώρο την ημέρα του σεμιναρίου: € 30
Για προεγγραφές έως την προηγουμένη διεξαγωγής του σεμιναρίου, ισχύει ειδική προσφορά: € 25.
Για προεγγραφή σε 3 σεμινάρια και άνω, κόστος σεμιναρίου: € 20
Λόγω του περιορισμένου χώρου και αριθμού ατόμων, παρακαλούμε για την προεγγραφή σας.
Πληροφορίες – Δηλώσεις συμμετοχής – Προεγγραφές (Γραμματεία ΚΕΠΕΜ – Ωδείου ΣΙΜΩΝ ΚΑΡΑΣ):
- 210 881 1930, 210 823 7447 (ΔΕΥ-ΠΑΡ, 14.30-21.30)
- [email protected]
ΤΡΟΠΟΙ ΠΛΗΡΩΜΗΣ ΓΙΑ ΠΡΟ-ΕΓΓΡΑΦΗ
Για την προ-εγγραφή σας μπορείτε να εξοφλήσετε με έναν από τους Τρόπους Πληρωμής που θα βρείτε εδώ (https://kepem.org/wp-content/uploads/2025/09/Τρόποι-πληρωμής-ΚΕΠΕΜ.pdf), βάζοντας ως αιτιολογία κατάθεσης το όνομά σας και τα σεμινάρια που επιθυμείτε να παρακολουθήσετε. Ακολούθως, παρακαλούμε αποστείλατε το αποδεικτικό της κατάθεσης στο [email protected] και θα επικοινωνήσουμε μαζί σας για την επιβεβαίωση της προ-εγγραφής σας.
Σε περίπτωση κωλύματος παρακαλούμε ενημερώστε μας εγκαίρως, για τη διάθεση της θέσης σας σε άλλον ενδιαφερόμενο.
---> Δες στον παρακάτω σύνδεσμο και τα υπόλοιπα σεμινάρια του κύκλου:
https://kepem.org/πρόγραμμα-σεμιναρίων-χορού/
Συντονισμός – Επιμέλεια: Βασίλης Ι. Οικονόμου
Συνεχίζονται οι σεμιναριακού χαρακτήρα συναντήσεις για τον ελληνικό παραδοσιακό χορό, τη μουσική και τη φορεσιά, που διοργανώνει το ΚΕΠΕΜ, για 10η εκπαιδευτική περίοδο (2026-2027), στην ιστορική σχολή του Σίμωνα Καρά, στον λόφο του Στρέφη στα Εξάρχεια (Έρσης 9 & Πουλχερίας, Αθήνα, 11473).
Εισηγητές των σεμιναρίων μας, εγνωσμένου κύρους ερευνητές και δάσκαλοι ελληνικού παραδοσιακού χορού, καθώς και ερευνητές τοπικής λαογραφίας, μουσικοί και μουσικοδιδάσκαλοι, οι οποίοι θα καταθέσουν το απόσταγμα των πολύτιμων γνώσεων τους, σε συνδυασμό με την πολυετή και πολυεπίπεδη εκπαιδευτική τους εμπειρία.
---------------------
5ο Σεμινάριο του κύκλου είναι το ακόλουθο:
>> ΚΥΚΛΑΔΕΣ | Κύθνος (Θερμιά)
- Σάββατο, 31 Οκτωβρίου 2026 | 11.00 – 14.00
- Ωδείο ΣΙΜΩΝ ΚΑΡΑΣ (Έρσης 9 & Πουλχερίας, Αθήνα, 11473)
---------------------
Εισήγηση – Διδασκαλία:
Γεράσιμος (Μάκης) Πιρπινιάς, Χρύσα Μάνη
ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ
Ο Γεράσιμος (Μάκης) Πιρπινιάς και η Χρύσα Μάνη, με βιωματική σχέση με τις χορευτικές και μουσικές παραδόσεις του τόπου καταγωγής τους, των Κυκλάδων, παράλληλα με την πολυετή εκπαιδευτική εμπειρία τους από τις συνεργασίες με τους τοπικούς πολιτιστικούς φορείς, θα μας μεταδώσουν – σε μια πρώτη προσέγγιση στο χορευτικό ιδίωμα των Θερμιών (της Κύθνου) και ιδιαιτέρως της Δρυοπίδας – αντιπροσωπευτικά δείγματα της παραδοσιακής χορευτικής δημιουργίας του νησιού (συρτός, μπάλλος, καλαματιανός, καρσιλαμάς, σούστα «της νύφης», συρτός ζερβόδεξος χορός «Ο λοχαγός», πόλκα, κ.λπ.) και κυρίως την τέχνη και την τεχνική του «Θερμιώτικου» μπάλλου.
Σημειώνουμε, εδώ, πως το έτος 2024 ο «Θερμιώτικος μπάλλος» εντάχθηκε στο Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ελλάδας, ως «ο ακρογωνιαίος λίθος της ζώσας μουσικοχορευτικής παράδοσης του νησιού της Κύθνου».
Η ΚΥΘΝΟΣ
>> Ανθρωπογεωγραφία
Η Κύθνος (ή Θερμιά) ανήκει στο σύμπλεγμα των δυτικών Κυκλάδων και βρίσκεται ανάμεσα στην Κέα και τη Σέριφο. Απέχει 26 μίλια από το λιμάνι του Λαυρίου και 52 μίλια από τον Πειραιά. Συνδέεται ακτοπλοϊκώς και με τα δύο λιμάνια, αλλά και με τη Μύκονο και τη Σύρο. Το έδαφός της είναι εξαιρετικά άγονο, άνυδρο και ορεινό, με υψηλότερη κορυφή το όρος Κακόβολο (356 μ.). Έχει αρκετά διαμελισμένες ακτές που σχηματίζουν μικρούς υπήνεμους ορμίσκους, όπως το λιμάνι του Μέριχα στα δυτικά, αλλά και ήσυχες και όμορφες παραλίες. Γεωλογικά, οι δύο διαδοχικές οροσειρές του νησιού, αλλά και το έδαφός του γενικότερα, αποτελούνται από σκληρό γρανίτη, ενώ το υπέδαφος είναι σχετικά πλούσιο σε κοιτάσματα σιδήρου και χαλκού, γνωστά ήδη από την Αρχαιότητα.
>> Ιστορία
Η μυθολογία συνδέει την πρώτη κατοίκηση της Κύθνου με τους Δρύοπες, οι οποίοι ζούσαν στον Παρνασσό και είχαν καταφύγει στην Εύβοια μετά την εκδίωξή τους από τους Δωριείς. Έτσι ονόμασαν και το νησί Δρυοπίδα (σήμερα υπάρχει ομώνυμος οικισμός), ενώ η λέξη Κύθνος φέρεται πως προήλθε από το όνομα του βασιλιά τους Κύθνου. Αργότερα (8ος αι. π.Χ.), οι Ίωνες εκδίωξαν τους Δρύοπες και εγκαταστάθηκαν στο νησί.
Σύμφωνα με τα αρχαιολογικά δεδομένα, η ανθρώπινη παρουσία στο νησί χρονολογείται από τα Πρωτοκυκλαδικά (3η χιλιετία π.Χ.) και τα Μυκηναϊκά Χρόνια (1600-1100 π.Χ.), αλλά τα ιστορικά χρόνια θεωρούνται η περίοδος ακμής του. Το βιβλίο του Αριστοτέλη Κυθναίων Πολιτεία περιγράφει την υποδειγματική αυτόνομη διοίκηση του νησιού, υποδηλώνοντας τη σημασία και την ανάπτυξή του, αλλά και την ευημερία και τον πλούτο των κατοίκων του κατά την Αρχαιότητα. Τον 5ο αι. π.Χ. η Κύθνος συμμετείχε στους Περσικούς πολέμους και κατόπιν εντάχθηκε στην Αθηναϊκή Συμμαχία, ενώ στους Ελληνιστικούς Χρόνους υποτάχθηκε στους Μακεδόνες, ακολουθώντας τη μοίρα όλων των γειτονικών νησιών, διατήρησε ωστόσο μέρος της παλιάς του αίγλης.
Οι Ρωμαίοι χρησιμοποίησαν το νησί ως σημαντικό εμπορικό σταθμό ως και τα Παλαιοχριστιανικά χρόνια, ενώ κατά τη Βυζαντινή περίοδο εντάχθηκε στο διοικητικό «Θέμα του Αιγαίου». Το 1207 καταλήφθηκε από τους Βενετούς και αποτέλεσε, μαζί με τα υπόλοιπα νησιά των Κυκλάδων, μέρος του δουκάτου του Αιγαίου υπό το Μάρκο Σανούδο, ενώ στο πλαίσιο των διαμαχών των κατακτητών, το 1337 πέρασε στην κυριαρχία της οικογένειας Γκοζαντίνι από την Μπολόνια. Το 1537 το νησί καταλήφθηκε από τον Χαϊρεντίν Μπαρμπαρόσα και οι Γκοζαντίνι παρέμειναν φόρου υποτελείς στον Οθωμανό σουλτάνο ως το 1566, όταν η διοίκηση του νησιού παραχωρήθηκε στον Εβραίο διπλωμάτη Ιωσήφ Νάζι. Μετά το θάνατο του τελευταίου το νησί ενσωματώθηκε διοικητικά στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Με τους προνομιακούς ορισμούς των σουλτάνων Μουράτ Γ΄ το 1580 και Ιμπραήμ Α΄ το 1646, στην Κύθνο, όπως και στις άλλες Κυκλάδες, δημιουργήθηκαν συνθήκες που ευνόησαν την οικονομική και την πνευματική ανάπτυξη. Όπως και στην περίπτωση των υπόλοιπων Κυκλάδων, στη Κύθνο άνθησε ο θεσμός της κοινοτικής αυτοδιοίκησης. Στη διάρκεια του Ρωσο-οθωμανικού πολέμου (1768-1774) το νησί καταλήφθηκε από τη Ρωσία και επανακτήθηκε από τους Οθωμανούς μετά την υπογραφή της συνθήκης του Κιουτσούκ Καϊναρτζή.
Έλαβε ενεργό μέρος στην Επανάσταση του 1821 και συμπεριελήφθη μαζί με τις άλλες Κυκλάδες στην επικράτεια του ελληνικού κράτους αμέσως μετά την ίδρυσή του. Το 19ο αιώνα αποτέλεσε πόλο έλξης πολλών επισκεπτών λόγω της φήμης των ιαματικών πηγών των Λουτρών, στις οποίες άλλωστε οφείλεται και το δεύτερο όνομα του νησιού (Θερμιά). Επιπλέον, την εποχή εκείνη σημειώθηκε και αξιόλογη ανάπτυξη της ναυτιλίας.
Το σημαντικότερο γεγονός της νεότερης ιστορίας του νησιού είναι η εξέγερση γνωστή ως «Κυθνιακά» (Φεβρουάριος 1862). Οι εξεγερμένοι, στην πλειοψηφία τους προερχόμενοι από τη Σύρο, προσπάθησαν ανεπιτυχώς να απελευθερώσουν πολιτικούς κρατούμενους που ήταν εξόριστοι στο νησί της Κύθνου μετά το αποτυχημένο κίνημά τους εναντίον του βασιλιά Όθωνα στο Ναύπλιο. Οι επαναστάτες συγκρούστηκαν με τα βασιλικά στρατεύματα στον όρμο της Αγίας Ειρήνης και κατατροπώθηκαν. Αρχικά τάφηκαν στο νησί, αργότερα όμως, μετά την έξωση του Όθωνα, μεταφέρθηκαν στο Α΄ Νεκροταφείο της Αθήνας.
Το 1941 η Κύθνος αρχικά εντάχθηκε στην ιταλική διοίκηση, στο πλαίσιο της κατοχής των ελληνικών εδαφών από τις Δυνάμεις του Άξονα. Μετά τη συνθηκολόγηση της Ιταλίας, το 1943, το νησί πέρασε υπό γερμανική κατοχή ως την απελευθέρωσή του το 1944.
Οι σημερινές ασχολίες των Κυθνίων σχετίζονται με τη γεωργία, την κτηνοτροφία, την αλιεία, τη ναυτιλία και, κατά τις τελευταίες δεακετίες, τον τουρισμό. Το κρασί και τα τυροκομικά προϊόντα είναι από τα πιο φημισμένα και ήταν ήδη γνωστά για την ποιότητά τους από την Αρχαιότητα.
>> Η Μεσολιθική περίοδος στην Κύθνο
Ιδιαίτερη αναφορά πρέπει να γίνει σε μία σχετικά άγνωστη περίοδο της Κύθνου, η οποία αποκαλύφθηκε ύστερα από πρόσφατες αρχαιολογικές έρευνες. Στη θέση Μαρουλάς, στη βορειοανατολική ακτή, έχουν εντοπιστεί οικισμός και νεκροταφείο της Μεσολιθικής Περιόδου (8η χιλιετία π.Χ.). Πρόκειται για την αρχαιότερη θέση των Κυκλάδων, που προστίθεται στις λίγες που έχουν εντοπιστεί στην υπόλοιπη Ελλάδα (Σπήλαιο Φράγχθι Αργολίδας, Γιούρα Αλοννήσου) και στοιχειοθετούν τη Μεσολιθική περίοδο, η οποία μεσολαβεί ανάμεσα στην Παλαιολιθική και τη Νεολιθική και αποτελεί το μεταβατικό στάδιο από την κυνηγετική, τροφοσυλλεκτική και μετακινούμενη δραστηριότητα του ανθρώπου στην ανάπτυξη μόνιμων οικισμών με κύριες ασχολίες τη γεωργία, την κτηνοτροφία και την αλιεία. Η μετάβαση αυτή, κομβική στην ιστορία της ανθρωπότητας, καθώς αλλάζει τον τρόπο ζωής των κοινωνιών, εγκαινιάζει μια μακρά περίοδο ακμής και ανάδειξης του Αιγαίου. Η θέση της Κύθνου και η γειτνίασή της με το σύγχρονο Σπήλαιο Φράγχθι και τη Μήλο, από όπου προμηθεύονταν τον πολύτιμο για την κατασκευή εργαλείων οψιανό, υπογραμμίζουν την ένταξη των Κυκλάδων σε αυτή τη μεταβατική φάση και τη συμμετοχή τους στις εξελίξεις της απώτερης προϊστορίας.
>> Αρχαιολογικοί χώροι και μνημεία
Ο σημαντικότερος αρχαιολογικός χώρος του νησιού είναι το Βριόκαστρο, στη δυτική ακτή, λίγο βορειότερα από το λιμάνι του Μέριχα, με συνεχή κατοίκηση από τα προϊστορικά χρόνια. Ταυτίζεται με την πόλη της αρχαίας Κύθνου (Κλασική, Ελληνιστική, Ρωμαϊκή περίοδος), από την οποία σώζονται τμήματα του ογκώδους τείχους και πολλών κτηρίων, ενώ στην κορυφή του λόφου έχει εντοπιστεί η οχυρωμένη ακρόπολη με θεμέλια ναών, ένας από τους οποίους πρέπει να ανήκε στη θεά Αφροδίτη. Λίγο βορειότερα βρέθηκε και το νεκροταφείο της πόλης.
Η θέση Μανδράκι είναι το αρχαίο επίνειο της πόλης, το οποίο διέθετε και οχύρωση. Η περιοχή αυτή είναι επισκέψιμη μέσω ενός δευτερεύοντος οδικού δικτύου (βατού χωματόδρομου) από τη Χώρα και το Μέριχα, και αξίζει να την επισκεφθεί κανείς για να αποκτήσει μια ιδέα για όλη την αρχαία ιστορία του νησιού. Σε πολλά σημεία, προσιτά μόνο μέσω μονοπατιών και χωματόδρομων, σώζονται αρχαίοι πύργοι και παρατηρητήρια, καθώς και πολλές αγροτικές εγκαταστάσεις, ενώ στη θέση Κάστελλος έχει εντοπιστεί οχυρωμένη αρχαϊκή ακρόπολη (7ος-6ος αι. π.Χ.). Ιδιαίτερη αξία έχουν τα λείψανα μεταλλουργικής δραστηριότητας (εγκαταστάσεις εκκαμίνευσης και τμήματα καμινιών) της Πρωτοκυκλαδικής περιόδου, καθώς και ένα μικρό σύνολο εργαλείων, τα οποία δείχνουν ότι κατά την περίοδο αυτή το νησί στήριζε την οικονομία του στην εκμετάλλευση των κοιτασμάτων χαλκού.
(Πηγή: Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού - Πολιτιστική Πύλη του Αρχιπελάγους του Αιγαίου).
>> Τραγούδια Κυκλάδων (Αμοργού, Κύθνου και Σίφνου)
Στα γενικότερα πλαίσια της νησιωτικής παραδόσεως, τα κυκλαδίτικα τραγούδια ξεχωρίζουν για την ευρυθμία και τη μελωδικότητα τους. Πλησιέστερα προς το τραγούδι το στεριανό, είναι πιο προσιτά και γνώριμα στο ευρύ ελληνικό κοινό, εν συγκρίσει προς τραγούδια άλλων νησιών, που παρουσιάζουν έντονο διαφοροποίηση, γλωσσική, ρυθμική και χορευτική.
Νησιώτικα συρτά και καλαματιανά, δετοί χοροί τύπου «αγεράνου» και «βλάχας» (χοροί στα τρία) αλλά και μπάλλοι, κασάπικα, ζεϊμπέκικα και καρσιλαμάδες, συνιστούν τη μουσική και χορευτική παράδοση των Κυκλάδων.
Τα τελευταία τείνουν να εκλείψουν, καθώς χάνονται οι παλιοί μερακλήδες τραγουδιστές και οργανοπαίχτες· απόκτημα δε ο συνοπτικός αλλά πλούσιος σε χάρη παλαιός θερμιώτικος καρσιλαμάς (σε χρόνους 9: 2+3+2+2). Ο μπάλλος αντιθέτως ευρίσκεται στο κορύφωμα του, διακρινόμενος σε «αμολητό» και «σούστα α λα πολίτα» σε ρυθμούς 6σήμων και 4σήμων δακτυλικών ποδών αντιστοίχως.
Η λύρα, χαρακτηριστικό μουσικό όργανο του Αιγαίου Πελάγους, έχει αντικατασταθεί πολύ ενωρίς από το βιολί, που παρέχει μεγαλύτερες δυνατότητες αναπτύξεως της μελωδίας. Βιολί, λαγούτο, κάποτε και σαντούρι, απαρτίζουν τη νησιώτικη συναυλία. Σπανίζει η φλογέρα· διατηρείται όμως η τσαμπούνα με το γλυκόηχο κιʼ ενθουσιαστικό παίξιμό της· όταν μάλιστα συνοδεύεται απʼ το πρωτόγονο πήλινο τουμπάκι, το «πληνθίον» των βυζαντινών.
Σε ματζόρε και μινόρε – ως προς την εκτέλεση και συνοδεία – διακρινόμενοι απʼ τους μουσικούς οι διάφοροι σκοποί, παίζονται συνήθως στις ψηλές νότες του βιολιού – ντο (νη) ματζόρε και ρε (πα) μινόρε – απʼ τις οποίες διευκολύνονται τόσο το βιολί στο νʼ αποδίδει με κρυστάλλινη διαύγεια το μελικό πλούτο και τη χάρη του τραγουδιού, όσο και το λαούτο, που, χορδισμένο σʼ αυτές τις τονικότητες, γεμίζει με το σύνολο των χορδών του το ηχητικό φόντο και το υπόβαθρο της μελωδίας. Δύσκολο όμως από τόσο ψηλά το τραγούδι· και πρέπει νά ’ναι υψίφωνος και καλλίφωνος ο τραγουδιστής, ώστε να έχει καθαρότητα και απόδοση ανάλογο προς εκείνη της οργανικής μουσικής.
Συχνές οργανικές παρεμβολές και ανταποκρίσεις στο φωνητικό τραγούδι και οργανική ανάπτυξη της μελωδίας, που τρέχει σα χείμαρρος ποικιλμάτων και παραλλαγών στις εισαγωγές, στα ενδιάμεσα και τα σόλα του βιολιού – γνώρισμα της κυκλαδίτικης μουσικής – δίνουν τέτοια χάρη και ποικιλία στη μουσική εκτέλεση, που δε φθάνεις να τη βαρεθείς και να πεις «πότε θα τελειώσει».
Αρκετοί σκοποί των Κυκλάδων είναι ξενόφερτοι, από μέρη νησιώτικα ή στεριανά, όπως δείχνει και το όνομά τους· πολλοί όμως είναι και οι εντόπιοι, έργα της τοπικής μουσικής παραδόσεως και των εντοπίων καλλιτεχνών, δεμένοι με την ιστορία και τα τοπωνύμια κάθε νησιού, καθώς και τα ιερά προσκυνήματά του: τον Προφήτη Ηλία της Σίφνου, τη Χοζοβιώτισσα της Αμοργού και την Παναγία Κανάλα της Κύθνου, που δεν παύουν να τʼ αναφέρουν και να τα επικαλούνται με ευλάβεια οι νησιώτες, στα τραγούδια των και ιδιαίτερα στα γαμήλια και τα ευχετικά.
(Κείμενο του Σίμωνος Ι. Καρά (1903-1999) στο οπισθόφυλλο του δίσκου (LP): «Τραγούδια Κυκλάδων», Σύλλογος προς διάδοσιν της Εθνικής Μουσικής, 1973)
>> Οι Κυκλαδίτες είναι εξαίρετοι χορευτές…
Όλοι οι Κυκλαδίτες στροβιλίζονται στη δίνη του χορού μεθυσμένοι από της ζωής το κέφι. Ξέρουν να εκφράζουν με χορευτικές κινήσεις τα αισθήματά τους. Έχουν το χορό ως ένα από τα πιο ευαίσθητα μέσα επικοινωνίας.
Στους κύκλιους χορούς είτε στους αντικριστούς, είτε κι όταν ο χορευτής σχεδιάζει ατομικές χορογραφικές συνθέσεις, ο Κυκλαδίτης ξέρει να χορεύει. Ο χορός του είναι απαύγασμα αισθημάτων, ρυθμού, κινήσεων και πλαστικής αρμονίας. Έχει μέσα του τη ρυθμική ευαισθησία.
Μέσα στο ρυθμό του χορού, οι Κυκλαδίτες διατηρούν πανάρχαιες μνήμες, διαφυλάττουν την πολιτισμική ιστορία τους.
Οι Κυκλαδίτες αναμφισβήτητα είναι εξαίρετοι χορευτές. Σ’ όλα τα Κυκλαδονήσια υπάρχουν χωριά με εξαίσιους θεράποντες της Τερψιχόρης. Στη δική μου, όμως, υποκειμενική εντελώς κλίμακα της χορευτικής δεινότητας, πρώτοι έρχονται οι Συλλακιώτες της Κύθνου. Ασυναγώνιστοι χορευτές είναι κι οι Κιμουλιάτες κι οι Απεραθίτες, κι οι Σχοινουσιώτες, κι οι Αναφιώτες, κι οι Τηνιακοί. Πρώτοι, όμως, ανάμεσα στους πρώτους είναι οι Δρυοπιδείς. Υποκειμενική βέβαια η γνώμη μου, και μπορεί να έχω λάθος.
Στη μνήμη μου μέσα όμως, μόλις θυμηθώ τα Θερμιά, μού ’ρχεται αμέσως στο νου ο χορός των Συλλακιωτών. Η απόλυτη εναρμόνιση κινήσεων και μουσικής.
Αυτά όλα μού ’ρχονται στο νου κι όταν θωρώ να χορεύουν· κι όταν χορεύω· κι όταν η Κύθνος πλησίστια γιομίζει του νου μου τις κάμαρες με τις ομορφιές της, νιώθω πως ζω, πως υπάρχω.
Όσο χορεύουν οι Κυκλαδίτες δε φοβάμαι, στα νησιά μας η ζωή δε θα ξεριζωθεί.
(Μανώλης Γλέζος, Η Συνείδηση της Πετραίας Γης: Κυκλαδογραφές. Τυπωθήτω, 1997 (αποσπάσματα))
ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΕΙΣΗΓΗΤΗ
Ο Γεράσιμος (Μάκης) Πιρπινιάς, με καταγωγή, εκ πατρός, από την Τήνο των Κυκλάδων, είναι πτυχιούχος του Τμήματος Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού (Τ.Ε.Φ.Α.Α.) του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (Ε.Κ.Π.Α.).
Διδάσκει παραδοσιακούς χορούς από το 1990 σε πολιτιστικούς και εθνοτοπικούς συλλόγους, κυρίως νησιών του Αρχιπελάγους. Ενδεικτικά: Αιγαιοπελαγίτικος Σύνδεσμος Άνω Λιοσίων «Αιγέας», Χορευτικός Λαογραφικός Όμιλος Τήνου, Σύνδεσμος Αμοργίνων, Σύλλογος Κάτω Μεριάς Αμοργού «Η Αγία Παρασκευή», Πολιτιστικός Σύλλογος Σχοινουσιωτών, Εξωραϊστικός Σύλλογος Μέριχα Κύθνου κ.λπ.
Παράλληλα, έχει ασχοληθεί, επί σειρά ετών, με την επιτόπια έρευνα και καταγραφή τοπικών χορών σε διάφορα νησιά του Αιγαίου, δημιουργώντας ένα μοναδικό αρχείο με χορολογικά ντοκουμέντα.
---------------------
>> Στον χώρο θα λειτουργεί το πωλητήριο του kepemshop με ΕΙΔΙΚΕΣ ΤΙΜΕΣ για τους συμμετέχοντες.
---------------------
ΣΗΜΑΝΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ
Κόστος ανά σεμινάριο για εγγραφή στον χώρο την ημέρα του σεμιναρίου: € 30
Για προεγγραφές έως την προηγουμένη διεξαγωγής του σεμιναρίου, ισχύει ειδική προσφορά: € 25.
Για προεγγραφή σε 3 σεμινάρια και άνω, κόστος σεμιναρίου: € 20
Λόγω του περιορισμένου χώρου και αριθμού ατόμων, παρακαλούμε για την προεγγραφή σας.
Πληροφορίες – Δηλώσεις συμμετοχής – Προεγγραφές (Γραμματεία ΚΕΠΕΜ – Ωδείου ΣΙΜΩΝ ΚΑΡΑΣ):
- 210 881 1930, 210 823 7447 (ΔΕΥ-ΠΑΡ, 14.30-21.30)
- [email protected]
ΤΡΟΠΟΙ ΠΛΗΡΩΜΗΣ ΓΙΑ ΠΡΟ-ΕΓΓΡΑΦΗ
Για την προ-εγγραφή σας μπορείτε να εξοφλήσετε με έναν από τους Τρόπους Πληρωμής που θα βρείτε εδώ (https://kepem.org/wp-content/uploads/2025/09/Τρόποι-πληρωμής-ΚΕΠΕΜ.pdf), βάζοντας ως αιτιολογία κατάθεσης το όνομά σας και τα σεμινάρια που επιθυμείτε να παρακολουθήσετε. Ακολούθως, παρακαλούμε αποστείλατε το αποδεικτικό της κατάθεσης στο [email protected] και θα επικοινωνήσουμε μαζί σας για την επιβεβαίωση της προ-εγγραφής σας.
Σε περίπτωση κωλύματος παρακαλούμε ενημερώστε μας εγκαίρως, για τη διάθεση της θέσης σας σε άλλον ενδιαφερόμενο.
---> Δες στον παρακάτω σύνδεσμο και τα υπόλοιπα σεμινάρια του κύκλου:
https://kepem.org/πρόγραμμα-σεμιναρίων-χορού/
Advertisement
Where is it happening?
ΚΕΠΕΜ - Ωδείο "Σίμων Καράς", Πουλχερίας 11, 114 73 Αθήνα, Ελλάδα, Athens, Greece
Event Location & Nearby Stays:
Know what’s Happening Next — before everyone else does.
Host or PublisherΣίμων Καράς ΚεπεμΒ
