ΚΥΘΝΟΣ Κυκλάδων | Σεμινάρια Χορού - Τοπικές χορευτικές παραδόσεις

Name: ΚΥΘΝΟΣ Κυκλάδων | Σεμινάρια Χορού - Τοπικές χορευτικές παραδόσεις
Start: 2026-04-25T11:00:00+03:00
End: 2026-04-26T11:00:00+03:00
Location: ΚΕΠΕΜ - Ωδείο "Σίμων Καράς"

Schedule

Sat, 25 Apr, 2026 at 11:00 am to Sun, 26 Apr, 2026 at 11:00 am

UTC+03:00

Location

ΚΕΠΕΜ - Ωδείο "Σίμων Καράς" | Athens, AT

Τοπικές χορευτικές παραδόσεις: Μια πρώτη προσέγγιση.
Συντονισμός – Επιμέλεια: Βασίλης Ι. Οικονόμου
Συνεχίζονται οι σεμιναριακού χαρακτήρα συναντήσεις για τον ελληνικό παραδοσιακό χορό, τη μουσική και τη φορεσιά, που διοργανώνει το ΚΕΠΕΜ, για 9η εκπαιδευτική περίοδο (2025-2026), στην ιστορική σχολή του Σίμωνα Καρά, στον λόφο του Στρέφη στα Εξάρχεια (Έρσης 9 & Πουλχερίας, Αθήνα, 11473).
---------------------
13ο Σεμινάριο του κύκλου είναι το ακόλουθο:
>> ΚΥΚΛΑΔΕΣ | Ο «Θερμιώτικος μπάλλος» και οι άλλοι τοπικοί χοροί της Κύθνου..
- Σάββατο, 25 Απριλίου 2026 | 11.00 – 14.00 &
- Κυριακή, 26 Απριλίου 2026 | 11.00 – 14.00 (επαναληπτικό λόγω μεγάλης προσέλευσης)
- Ωδείο ΣΙΜΩΝ ΚΑΡΑΣ (Έρσης 9 & Πουλχερίας, Αθήνα, 11473)
---------------------
Εισήγηση – Διδασκαλία:
Γεράσιμος (Μάκης) Πιρπινιάς, Πτυχιούχος Τμήματος Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού (Τ.Ε.Φ.Α.Α.). Δάσκαλος Ελληνικών παραδοσιακών χορών.
ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ
Ο Γεράσιμος (Μάκης) Πιρπινιάς, με πολυετή εκπαιδευτική εμπειρία, βασισμένη στη βιωματική του σχέση με τις τοπικές χορευτικές και μουσικές παραδόσεις του τόπου καταγωγής του, των Κυκλάδων, θα μας μεταδώσει – σε μια πρώτη προσέγγιση στο χορευτικό ιδίωμα των Θερμιών (της Κύθνου) και ιδιαιτέρως της Δρυοπίδας – αντιπροσωπευτικά δείγματα της παραδοσιακής χορευτικής δημιουργίας του νησιού (συρτός, μπάλλος, καλαματιανός, καρσιλαμάς, σούστα «της νύφης», συρτός ζερβόδεξος χορός «Ο λοχαγός», πόλκα, κ.λπ.) και κυρίως την τέχνη και την τεχνική του «Θερμιώτικου» μπάλλου.
Σημειώνουμε, εδώ, πως το έτος 2024 ο «Θερμιώτικος μπάλλος» εντάχθηκε στο Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ελλάδας, ως «ο ακρογωνιαίος λίθος της ζώσας μουσικοχορευτικής παράδοσης του νησιού της Κύθνου».
Τραγούδια Κυκλάδων (Αμοργού, Κύθνου και Σίφνου)
Στα γενικότερα πλαίσια της νησιωτικής παραδόσεως, τα κυκλαδίτικα τραγούδια ξεχωρίζουν για την ευρυθμία και τη μελωδικότητα τους. Πλησιέστερα προς το τραγούδι το στεριανό, είναι πιο προσιτά και γνώριμα στο ευρύ ελληνικό κοινό, εν συγκρίσει προς τραγούδια άλλων νησιών, που παρουσιάζουν έντονο διαφοροποίηση, γλωσσική, ρυθμική και χορευτική.
Νησιώτικα συρτά και καλαματιανά, δετοί χοροί τύπου «αγεράνου» και «βλάχας» (χοροί στα τρία) αλλά και μπάλλοι, κασάπικα, ζεϊμπέκικα και καρσιλαμάδες, συνιστούν τη μουσική και χορευτική παράδοση των Κυκλάδων.
Τα τελευταία τείνουν να εκλείψουν, καθώς χάνονται οι παλιοί μερακλήδες τραγουδιστές και οργανοπαίχτες· απόκτημα δε ο συνοπτικός αλλά πλούσιος σε χάρη παλαιός θερμιώτικος καρσιλαμάς (σε χρόνους 9: 2+3+2+2). Ο μπάλλος αντιθέτως ευρίσκεται στο κορύφωμα του, διακρινόμενος σε «αμολητό» και «σούστα α λα πολίτα» σε ρυθμούς 6σήμων και 4σήμων δακτυλικών ποδών αντιστοίχως.
Η λύρα, χαρακτηριστικό μουσικό όργανο του Αιγαίου Πελάγους, έχει αντικατασταθεί πολύ ενωρίς από το βιολί, που παρέχει μεγαλύτερες δυνατότητες αναπτύξεως της μελωδίας. Βιολί, λαγούτο, κάποτε και σαντούρι, απαρτίζουν τη νησιώτικη συναυλία. Σπανίζει η φλογέρα· διατηρείται όμως η τσαμπούνα με το γλυκόηχο κιʼ ενθουσιαστικό παίξιμό της· όταν μάλιστα συνοδεύεται απʼ το πρωτόγονο πήλινο τουμπάκι, το «πληνθίον» των βυζαντινών.
Σε ματζόρε και μινόρε – ως προς την εκτέλεση και συνοδεία – διακρινόμενοι απʼ τους μουσικούς οι διάφοροι σκοποί, παίζονται συνήθως στις ψηλές νότες του βιολιού – ντο (νη) ματζόρε και ρε (πα) μινόρε – απʼ τις οποίες διευκολύνονται τόσο το βιολί στο νʼ αποδίδει με κρυστάλλινη διαύγεια το μελικό πλούτο και τη χάρη του τραγουδιού, όσο και το λαούτο, που, χορδισμένο σʼ αυτές τις τονικότητες, γεμίζει με το σύνολο των χορδών του το ηχητικό φόντο και το υπόβαθρο της μελωδίας. Δύσκολο όμως από τόσο ψηλά το τραγούδι· και πρέπει νά ’ναι υψίφωνος και καλλίφωνος ο τραγουδιστής, ώστε να έχει καθαρότητα και απόδοση ανάλογο προς εκείνη της οργανικής μουσικής.
Συχνές οργανικές παρεμβολές και ανταποκρίσεις στο φωνητικό τραγούδι και οργανική ανάπτυξη της μελωδίας, που τρέχει σα χείμαρρος ποικιλμάτων και παραλλαγών στις εισαγωγές, στα ενδιάμεσα και τα σόλα του βιολιού – γνώρισμα της κυκλαδίτικης μουσικής – δίνουν τέτοια χάρη και ποικιλία στη μουσική εκτέλεση, που δε φθάνεις να τη βαρεθείς και να πεις «πότε θα τελειώσει».
Αρκετοί σκοποί των Κυκλάδων είναι ξενόφερτοι, από μέρη νησιώτικα ή στεριανά, όπως δείχνει και το όνομά τους· πολλοί όμως είναι και οι εντόπιοι, έργα της τοπικής μουσικής παραδόσεως και των εντοπίων καλλιτεχνών, δεμένοι με την ιστορία και τα τοπωνύμια κάθε νησιού, καθώς και τα ιερά προσκυνήματά του: τον Προφήτη Ηλία της Σίφνου, τη Χοζοβιώτισσα της Αμοργού και την Παναγία Κανάλα της Κύθνου, που δεν παύουν να τʼ αναφέρουν και να τα επικαλούνται με ευλάβεια οι νησιώτες, στα τραγούδια των και ιδιαίτερα στα γαμήλια και τα ευχετικά.
Σίμων Ι. Καράς (1973)
Οι Κυκλαδίτες είναι εξαίρετοι χορευτές…
Όλοι οι Κυκλαδίτες στροβιλίζονται στη δίνη του χορού μεθυσμένοι από της ζωής το κέφι. Ξέρουν να εκφράζουν με χορευτικές κινήσεις τα αισθήματά τους. Έχουν το χορό ως ένα από τα πιο ευαίσθητα μέσα επικοινωνίας.
Στους κύκλιους χορούς είτε στους αντικριστούς, είτε κι όταν ο χορευτής σχεδιάζει ατομικές χορογραφικές συνθέσεις, ο Κυκλαδίτης ξέρει να χορεύει. Ο χορός του είναι απαύγασμα αισθημάτων, ρυθμού, κινήσεων και πλαστικής αρμονίας. Έχει μέσα του τη ρυθμική ευαισθησία.
Μέσα στο ρυθμό του χορού, οι Κυκλαδίτες διατηρούν πανάρχαιες μνήμες, διαφυλάττουν την πολιτισμική ιστορία τους.
Οι Κυκλαδίτες αναμφισβήτητα είναι εξαίρετοι χορευτές. Σ’ όλα τα Κυκλαδονήσια υπάρχουν χωριά με εξαίσιους θεράποντες της Τερψιχόρης. Στη δική μου, όμως, υποκειμενική εντελώς κλίμακα της χορευτικής δεινότητας, πρώτοι έρχονται οι Συλλακιώτες της Κύθνου. Ασυναγώνιστοι χορευτές είναι κι οι Κιμουλιάτες κι οι Απεραθίτες, κι οι Σχοινουσιώτες, κι οι Αναφιώτες, κι οι Τηνιακοί. Πρώτοι, όμως, ανάμεσα στους πρώτους είναι οι Δρυοπιδείς. Υποκειμενική βέβαια η γνώμη μου, και μπορεί να έχω λάθος.
Στη μνήμη μου μέσα όμως, μόλις θυμηθώ τα Θερμιά, μού ’ρχεται αμέσως στο νου ο χορός των Συλλακιωτών. Η απόλυτη εναρμόνιση κινήσεων και μουσικής.
Αυτά όλα μού ’ρχονται στο νου κι όταν θωρώ να χορεύουν· κι όταν χορεύω· κι όταν η Κύθνος πλησίστια γιομίζει του νου μου τις κάμαρες με τις ομορφιές της, νιώθω πως ζω, πως υπάρχω.
Όσο χορεύουν οι Κυκλαδίτες δε φοβάμαι, στα νησιά μας η ζωή δε θα ξεριζωθεί.
Μανώλης Γλέζος (1997)
ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΕΙΣΗΓΗΤΗ
Ο Γεράσιμος (Μάκης) Πιρπινιάς είναι πτυχιούχος του Τμήματος Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού (Τ.Ε.Φ.Α.Α.) του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (Ε.Κ.Π.Α.).
Διδάσκει παραδοσιακούς χορούς από το 1990 σε διάφορους πολιτιστικούς και τοπικούς συλλόγους κυρίως νησιών, όπως στον Αιγαιοπελαγίτικο Σύνδεσμο Άνω Λιοσίων «Αιγέας», στον Χορευτικό Λαογραφικό Όμιλο Τήνου, στον Σύνδεσμο Αμοργίνων, στον Λαογραφικό Παραδοσιακό Όμιλο Μεγάρων, στον Σύλλογο της Σχοινούσας, στον Σύλλογο Μέριχα Κύθνου κ.α.
Επίσης, έχει ασχοληθεί με την επιτόπια έρευνα και καταγραφή χορών από διάφορα νησιά του Αιγαίου και ιδιαίτερα της Κύθνου.
Εισηγητής σεμιναρίων με χορούς και τραγούδια της Κύθνου.
---------------------
>> Στον χώρο θα λειτουργεί το πωλητήριο του kepemshop με ΕΙΔΙΚΕΣ ΤΙΜΕΣ για τους συμμετέχοντες.
---------------------
ΣΗΜΑΝΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ
Για προεγγραφές/προπληρωμές έως την προηγουμένη διεξαγωγής του σεμιναρίου, θα ισχύσει ειδική προσφορά 20€.
Κόστος ανά σεμινάριο για εγγραφή στον χώρο την ημέρα του σεμιναρίου: € 25
Λόγω του περιορισμένου χώρου και αριθμού ατόμων, παρακαλούμε για την προεγγραφή σας.
Πληροφορίες – Δηλώσεις συμμετοχής – Προεγγραφές (Γραμματεία ΚΕΠΕΜ – Ωδείου ΣΙΜΩΝ ΚΑΡΑΣ):
- 210 881 1930, 210 823 7447 (ΔΕΥ-ΠΑΡ, 14.30-21.30)
- [email protected]
ΤΡΟΠΟΙ ΠΛΗΡΩΜΗΣ ΓΙΑ ΠΡΟ-ΕΓΓΡΑΦΗ
Για την προ-εγγραφή σας μπορείτε να εξοφλήσετε με έναν από τους Τρόπους Πληρωμής που θα βρείτε εδώ, βάζοντας ως αιτιολογία κατάθεσης το όνομά σας και τα σεμινάρια που επιθυμείτε να παρακολουθήσετε. Ακολούθως, παρακαλούμε αποστείλατε το αποδεικτικό της κατάθεσης στο [email protected] και θα επικοινωνήσουμε μαζί σας για την επιβεβαίωση της προ-εγγραφής σας.
Σε περίπτωση κωλύματος παρακαλούμε ενημερώστε μας εγκαίρως, για τη διάθεση της θέσης σας σε άλλον ενδιαφερόμενο.
---> Δες στον παρακάτω σύνδεσμο και τα υπόλοιπα σεμινάρια του κύκλου:
https://kepem.org/σεμιναριακές-συναντήσεις-2025-2026/