XVII SEMINARIUM FRIEDMANOWSKIE

Name: XVII SEMINARIUM FRIEDMANOWSKIE
Start: 2026-05-17T00:00:00+02:00
End: 2026-05-17T23:45:00+02:00
Location: Instytut Judaistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego

Schedule

Sun May 17 2026 at 12:00 am to 11:45 pm

UTC+02:00

Location

Instytut Judaistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego | Krakow, MA

𝐗𝐕𝐈𝐈 𝐒𝐄𝐌𝐈𝐍𝐀𝐑𝐈𝐔𝐌 𝐅𝐑𝐈𝐄𝐃𝐌𝐀𝐍𝐎𝐖𝐒𝐊𝐈𝐄
17 maja 2026
Instytut Judaistyki UJ, Kraków
Polskie Towarzystwo Studiów Jidyszystycznych serdecznie zaprasza na XVII Seminarium Friedmanowskie poświęcone JIDYSZOWYM HISTORIOM POTENCJALNYM.
Pojęcie historii potencjalnej zmienia myślenie o historii. W tym ujęciu przestaje ona być zamkniętym ciągiem zdarzeń, a staje się polem niewyczerpanych możliwości, przerwanych relacji czy niezrealizowanych przyszłości. Kieruje uwagę ku narracjom możliwym, alternatywnym, kontrfaktycznym, spekulatywnym lub utajonym. Ariella Azoulay, orędowniczka tego podejścia, proponuje zwrot ku „wariantom skazanym na niepowodzenie, niechcianym i pokonanym”*, „działaniom systemowo wypieranym i redukowanym, niweczonym, zanim stały się opcjami, które mogliby wybrać inni” .
Punktem wyjścia naszego seminarium będzie pytanie „co by było, gdyby”, które stawiamy w odniesieniu do żydowskiej historii, literatury i kultury. Interesują nas zarówno potencjalności wpisane w teksty literackie, praktyki kulturowe czy projekty artystyczne, jak i alternatywne, porzucone bądź zapomniane scenariusze historyczne, społeczne i polityczne.
Seminarium zaprasza do namysłu nad jidysz jako językiem potencjalności – językiem niespełnionych koncepcji żydowskiej tożsamości i wspólnotowości, alternatywnych projektów kulturowych i politycznych, a także niezaistniałych wspólnot, estetyk i form życia. Interesują nas zarówno analizy historyczne, literaturoznawcze, kulturoznawcze, jak i podejścia teoretyczne, artystyczne oraz spekulatywne.
Proponowane zagadnienia:
● możliwe „przeszłe przyszłości” w dziejach diaspory żydowskiej;
● historie alternatywne i kontrfaktyczne w literaturze i kulturze jidysz;
● teksty niedokończone, marginalne, zapomniane lub niekanoniczne jako nośniki potencjalnych narracji;
● jidyszowe utopie i dystopie, projekty polityczne i wizje przyszłości;
● relacje między historią faktyczną a spekulacją w badaniach nad jidysz: co mogło się wydarzyć, a co wciąż może się wydarzyć;
● współczesne reinterpretacje i reaktualizacje kultury jidysz (literatura, teatr, sztuki wizualne, performans, tłumaczenie);
● strategie pracy z archiwum, które traktują jidysz nie tylko jako język przeszłości, lecz jako medium potencjalności;
● metodologia „historii potencjalnych” w kontekście studiów żydowskich, literaturoznawstwa i badań kulturoznawczych.
Powyższa lista zagadnień nie wyczerpuje problematyki seminarium, dlatego zachęcamy do przesyłania własnych propozycji.
Do nadsyłania abstraktów zapraszamy badaczki i badaczy, doktorantki i doktorantów, artystki i artystów oraz osoby pracujące z archiwami, literaturą, sztuką i praktykami pamięci. Wydarzenie ma charakter otwarty, warunkiem uczestnictwa nie jest członkostwo w PTSJ.
𝐙𝐠ł𝐨𝐬𝐳𝐞𝐧𝐢𝐚 (𝐚𝐛𝐬𝐭𝐫𝐚𝐤𝐭 𝟑𝟎𝟎-𝟓𝟎𝟎 𝐬łó𝐰 𝐰𝐫𝐚𝐳 𝐳 𝐤𝐫ó𝐭𝐤ą 𝐧𝐨𝐭𝐤ą 𝐛𝐢𝐨𝐠𝐫𝐚𝐟𝐢𝐜𝐳𝐧ą) 𝐩𝐫𝐨𝐬𝐢𝐦𝐲 𝐩𝐫𝐳𝐞𝐬𝐲ł𝐚ć 𝐝𝐨 𝟏𝟓 𝐦𝐚𝐫𝐜𝐚 𝟐𝟎𝟐𝟔 𝐧𝐚 𝐚𝐝𝐫𝐞𝐬: 𝐩𝐭𝐬𝐣.𝐬𝐞𝐤𝐫𝐞𝐭𝐚𝐫𝐢𝐚𝐭@𝐠𝐦𝐚𝐢𝐥.𝐜𝐨𝐦.
Dla prelegentek i prelegentów przewidziany jest zwrot kosztów podróży.

---
*A. Azoulay, Historia potencjalna: bez narzędzi pana, w ogóle bez narzędzi, przeł. A. Szczepan, „Teksty Drugie” 2021, nr 5, s. 276.