W stronę modernizmu - architekci żydowscy a nowe metropolie

Name: W stronę modernizmu - architekci żydowscy a nowe metropolie
Start: 2026-05-27T17:00:00+02:00
Location: Barbara

Schedule

Wed, 27 May, 2026 at 05:00 pm

UTC+02:00

Location

Barbara | Wroclaw, DS

27 maja 2026 r. (środa) | 17:00 - 19:30
Język spotkania: polski
Wydarzenie jest bezpłatne. Liczba miejsc jest ograniczona.
Prosimy o wcześniejszą rejestrację: https://forms.gle/kx4dmNPfrwP8AYkG8
Program
17:00 Oprowadzanie kuratorskie po wystawie “Żydowscy architekci Wrocławia” Fundacji Bente Kahan.
Prowadzenie: dr hab. inż. arch. Agnieszka Tomaszewicz, dr inż. arch. Joanna Majczyk
18:00 Rozmowa panelowa z udziałem prof. Jerzego Ilkosza, dr Tima Buchena, oraz Aleksandry Podlejskiej. Moderacja: dr inż. arch. Joanna Majczyk
O CZYM BĘDZIEMY ROZMAWIAĆ?
Doświadczenia I wojny światowej doprowadziły do dewaluacji dotychczasowych norm politycznych, społecznych i kulturowych, a zakończenie konfliktu otworzyło nowy rozdział w dziejach dużych miast Europy Środkowej i Wschodniej. W latach 1918-1939 obszar ten stanął przed szczególnymi wyzwaniami urbanistycznymi spowodowanymi gwałtownymi przemianami geopolitycznymi, kryzysami gospodarczymi, migracjami ludności i narodzinami nowych porządków społecznych. W tym trudnym kontekście próbowano odnaleźć nowe formy rozwoju, łącząc potrzebę zaspokojenia podstawowych potrzeb z ambicją modernizacji i tworzenia metropolii odpowiadającym wyzwaniom ** wieku.
W Niemczech inflacja, kryzys gospodarczy, ale także nowy porządek (socjalno-)demokratyczny wymagały nowych rozwiązań problemu niedoboru mieszkań w trudnej sytuacji społecznej. Rozszerzenie obszaru miejskiego do „Wielkiego Wrocławia”(Groß-Breslau) zwiększyło jednocześnie możliwości budowy nowych, społecznie przystępnych osiedli. Modernistyczne projekty budowlane dla szerokich mas obiecywały odpowiedzi na palące pytania i rozwiązania na pilne potrzeby. Uczestniczyli w nich zarówno żydowscy architekci, jak i szybko rozwijająca się gmina żydowska, która aktywizowała się w tym obszarze w wyniku napływu nowych mieszkańców. Jednocześnie ambicje nadodrzańskiej metropolii skutkowały śmiałymi wizjami i projektami dążącymi do sanacji i przekształcenia miasta.
Spotkanie poświęcone będzie rozmowie o tym jakie procesy wpływają na kształtowanie i rozwój miast oraz jak Breslau/ Wrocław reprezentuje te przemiany.
O WYSTAWIE
Siedmiu architektów-budowniczych, siedem budynków, siedem historii, jedno miasto - Wrocław. Niektórzy zawitali do niego na chwilę, inni byli związani z Breslau całe zawodowe życie. Mijamy, żyjemy i odwiedzamy budynki zaprojektowane przez nich - i wielu innych architektów żydowskiego pochodzenia - na co dzień. Wystawa, którą wyjątkowo będzie można zobaczyć 27 maja 2026 r. w Barbarze wraz z oprowadzaniem kuratorskim prezentuje życiorysy i realizacje takich postaci jak: Edwin Oppler, Richard Wolffenstein, Leo Schlesinger, Paul & Richard Ehrlichowie, Erich Mendelsohn oraz Moritz Hadda.
Wystawę przygotowała Fundacja Bente Kahan dzięki dofinansowaniu z Gminy Wrocław. Opracowanie merytoryczne i graficzne - Agnieszka Tomaszewicz i Joanna Majczyk.
Zapraszamy!
BIOGRAMY
AGNIESZKA TOMASZEWICZ – architektka, profesorka na Wydziale Architektury Politechniki Wrocławskiej, autorka wielu publikacji poświęconych historii i teorii architektury i urbanistyki XIX i ** wieku, w tym książek „Wrocławskie wille i osiedla willowe w dobie historyzmu” i „Wrocławski dom czynszowy 1808-1918”, a wspólnie z Joanną Majczyk monografii „Architekci i „paragraf aryjski”. Przypadek SARP-u (1934–1939)”. Zastępczyni Redaktorki Naczelnej czasopisma naukowego „Architectus”, ekspertka Komisji Europejskiej w programie Nowego Europejskiego Bauhausu.
JERZY ILKOSZ – dr hab., historyk sztuki i badacz architektury modernizmu, w latach 2000–2022 dyrektor Muzeum Architektury we Wrocławiu. Autor książki „Hala Stulecia. Dzieło Maxa Berga" oraz licznych publikacji poświęconych architekturze ** wieku. Kurator wystaw dotyczących m.in. Hansa Poelziga, Maxa Berga, osiedla WuWA i modernistycznego Wrocławia. Inicjator wpisania Hali Stulecia na listę UNESCO oraz ekspert przy jej renowacji. Członek krajowych i międzynarodowych organizacji związanych z ochroną dziedzictwa, laureat wielu nagród i odznaczeń, m.in. Gloria Artis i Pierścienia Karla Friedricha Schinkla.
JOANNA MAJCZYK – architektka, adiunktka na Wydziale Architektury Politechniki Wrocławskiej. Bada architekturę **-wieku, jej twórców i twórczynie oraz relacje między architekturą a sztuką i polityką. Autorka m.in. monografii „Miasta, migracje, modernizmy. Architektura Andrzeja Frydeckiego”, a wraz z Agnieszką Tomaszewicz książki „Architekci i „paragraf aryjski”. Przypadek SARP-u (1934–1939)”.
TIM BUCHEN – historyk specjalizujący się w dziejach Europy Środkowo-Wschodniej XIX i ** w. Absolwent Uniwersytetu Humboldtów w Berlinie. Autor doktoratu o antysemityzmie w Galicji pod koniec XIX w. (TU Berlin). Pracował m.in. na TU w Dreźnie (2017–2023), Uniwersytecie w Edynburgu (2015–2017), Viadrinie we Frankfurcie nad Odrą (2013–2015) i w Bambergu (2012–2013). Od grudnia 2023 r. adiunkt w Katedrze Judaistyki UWr.
ALEKSANDRA PODLEJSKA – historyczka sztuki, doktorantka w Instytucie Historii Sztuki Uniwersytetu Wrocławskiego, absolwentka kulturoznawstwa. Bada architekturę i urbanistykę XIX–** w., przygotowuje pracę o Richardzie i Paulu Ehrlichach. Współredaktorka książki „Czyj sen Wrocław śni?”, współtwórczyni projektu i podcastu „Kto tu mieszka?”. Autorka i koordynatorka projektów kulturalnych; współpracowała m.in. z Krupa Gallery, Leibniz-Institut für Geschichte und Kultur des östlichen Europa, Landesdenkmalamt Berlin i Fundacją Ładne Historie.
--------------
Fot. na grafice: Dom handlowy Kameleon / dawny Dom towarowy Rudolfa Petersdorffa, wybudowany w latach 1927 - 1928 według projektu Ericha Mendelsohna; źródło portal polska org pl | Grafika: Arek Fochtman
Wydarzenie jest organizowane w ramach projektu "ReActMem: Pamięć Ratunkowa – aktywizm, sztuka i pamięć publiczna", finansowanego przez UE (program CERV).
https://reactmem.difficultheritage.eu/