Ogólnopolska studencko-doktorancka konferencja naukowa „(Nie)obecne. Kobiety w kanonach literackich”

Name: Ogólnopolska studencko-doktorancka konferencja naukowa „(Nie)obecne. Kobiety w kanonach literackich”
Start: 2026-06-12T09:00:00+02:00
End: 2026-06-13T18:00:00+02:00
Location: Collegium Maius

Schedule

Fri, 12 Jun, 2026 at 09:00 am to Sat, 13 Jun, 2026 at 06:00 pm

UTC+02:00

Location

Collegium Maius | Poznan, WP

Po pierwszym ćwierćwieczu XXI wieku – czasie intensywnego rozwoju badań feministycznych, kolejnych rewizji kanonu oraz licznych projektów archiwalnych i edytorskich – warto zapytać o efekty tych działań. Czy współczesne próby odzyskiwania twórczości kobiet nie prowadzą niekiedy do tworzenia krótkich biograficznych szkiców – wręcz galerii uproszczonych portretów zamiast pogłębionej analizy? Czy narracja o „niezwykłych kobietach” nie zatraca szerszych relacji historycznych i kulturowych? Czy jesteśmy świadkami prawdziwej rewizji kanonu, czy raczej nowej formy powierzchowności – szeregu ikon, zastępujących rzetelną analizę tekstów i kontekstów?
Prace takie jak Polskie pisarstwo kobiet w wieku ** (pod red. Ewy Kraskowskiej i Bogumiły Kaniewskiej), Twórczość niepozorna (pod red. Joanny Grądziel-Wójcik, Agnieszki Kwiatkowskiej i Lucyny Marzec) czy Stulecie poetek polskich (pod red. Joanny Wójcik, Edyty Sołtys-Lewandowskiej, Agnieszki Kwiatkowskiej i Ewy Rajewskiej), na nowo definiują miejsce kobiet w polskiej historii literatury. Wiele kwestii pozostaje jednak nierozstrzygniętych, na wiele pytań wciąż poszukujemy odpowiedzi. Interesują nas mechanizmy marginalizacji autorek w kanonie literackim i sposoby interpretowania ich utworów w literackiej historiografii. Pisarki rzadko pojawiają się w podręcznikach, bywają zaledwie wspominane w przypisach lub funkcjonują jako muzy czy towarzyszki życia wybitnych mężczyzn. Jeśli już utwory kobiet wchodzą do kanonu, dzieje się to zwykle na warunkach narzuconych przez dominującą, patriarchalną narrację. Interesuje nas także problem języka: jak mówić o autorkach pomijanych w historii literatury? Czy należy je określać jako „zapomniane”, „zapoznane”, „marginalizowane”, czy jako „instrumentalizowane”? A może jako autorki funkcjonujące w alternatywnych obiegach literackich – bo w wielu przypadkach ich nieobecność nie oznacza całkowitego braku recepcji społecznej.
Celem konferencji nie jest odkrywanie „wielkiej historii kobiet”, a próba ponownego umiejscowienia ich twórczości w historii literatury; zbadanie relacji, wzajemnych wpływów i polemik między autorkami; krytyczna refleksja nad mechanizmami, decydującymi o tym, czyj głos zostanie usłyszany, a czyj wyciszony; wreszcie namysł nad tym, w jaki sposób uwzględnienie twórczości kobiet zmieni – bo zmienić musi – dotychczasowy obraz historii literatury. Ze względu na rozległość tematu proponujemy jego podział na analizę materiału historycznoliterackiego oraz na refleksję teoretyczną.

I Kobiety w literaturze
To część poświęcona pisarkom i poetkom oraz ich miejscu – lub jego braku – w historii literatury. Interesują nas zarówno pisarki zaledwie częściowo obecne w obiegu akademickim, jak i te, które pozostają na marginesie badań.
Proponowane obszary badawcze:
• reinterpretacje twórczości zapoznanych lub marginalizowanych pisarek,
• komparatystyczne zestawienia recepcji autorek i autorów tworzących w tym samym nurcie lub czasie,
• mechanizmy „zapoznania” (jak i dlaczego konkretne pisarki wypadały z kanonu),
• obecność i nieobecność kobiet w życiu literackim,
• rekonstrukcje relacji między pisarkami (wpływy, polemiki, przyjaźnie literackie),
• kobiece genealogie literackie („starsze siostry”, inspiracja i dziedziczenie),
• biografia a twórczość w pisarstwie kobiet,
• doświadczenie kobiecości a twórczość literacka.

II Kanon literacki a (nie)obecność kobiet
Refleksja teoretyczna nad kategorią kanonu literackiego oraz mechanizmami obecności i nieobecności kobiet w historii literatury.
Proponowane obszary tematyczne:
• efekty kilku dekadach badań feministycznych (ich możliwości,
• ograniczenia i wpływ na kształt kanonu i historiografię literacką),
• kanon a dydaktyka literatury (sylabusy uniwersyteckie, listy lektur szkolnych i akademickich),
• kanon w perspektywie transnarodowej (pisarki w obiegu przekładowym, relacje między centrum a peryferiami),
• kanon a instytucje życia literackiego (nagrody, serie wydawnicze, antologie – instytucjonalne mechanizmy obecności i wykluczenia),
• kanon a współczesna humanistyka cyfrowa (archiwa, bazy danych, nowe narzędzia),
• alternatywne modele porządkowania historii literatury (sieci, genealogie, wspólnoty).

Konferencja odbędzie się stacjonarnie, w Salonie Mickiewicza Collegium Maius Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, w dniach 12-13 czerwca 2026 roku. Opłata konferencyjna wynosi 50 zł. Zgłoszenia konferencyjne prosimy przesyłać mailem na adres: [email protected]. Zgłoszenie powinno zawierać:
1. Imię i nazwisko
2. Afiliację
3. Tytuł referatu
4. Abstrakt (do 300 słów)
5. Biogram (do 100 słów)
Na Państwa zgłoszenia czekamy do 4 maja 2026 roku. Informację o przyjęciu zgłoszenia prześlemy do 15 maja 2026 roku.
Opieka naukowa:
prof. dr hab. Katarzyna Kuczyńska-Koschany
dr Patrycja Bąkowska
Organizatorki:
mgr Noemi Szafrańska
mgr Katarzyna Staciwa
mgr Aleksandra Janczewska
mgr Kamila Rochna