Od-dziedziczanie. Przyszłości postindustrialnych pozostałości / wykład otwarty / Monika Stobiecka
Advertisement
🕒godz. 18.00 / 6.11.2026
📍Kino ASP, Raciborska 50, Katowice
✷ wykład otwarty
Postindustrialne pozostałości łączą pamięć dawnych sposobów życia i pracy z materialnymi konsekwencjami przekształcania środowiska. Uznanie ich za dziedzictwo wiąże się z wyborem tego, co powinno przetrwać i w jakiej postaci. Co jednak dzieje się, gdy odziedziczone miejsca zaczynają podtrzymywać formy życia, relacje i praktyki wykraczające poza przypisane im znaczenia? Czy ich regeneracja może wymagać od-dziedziczania — rozluźnienia zobowiązań wobec zachowania przeszłości i otwarcia przestrzeni dla innych przyszłości?
W wykładzie przyjrzę się napięciom między ochroną, przemianą i odżywaniem postindustrialnych pozostałości. Od-dziedziczanie potraktuję jako pytanie o możliwość zmiany relacji z tym, co odziedziczone, przy zachowaniu odpowiedzialności za historię i jej trwające skutki. Szczególną uwagę poświęcę sprawczości materialnych pozostałości oraz procesom, w których rozkład, zamieszkiwanie i regeneracja splatają się z utratą i zniszczeniem. Zapytam, jakie możliwości współistnienia otwierają się w przekształconych środowiskach i jak rozpoznawać je bez przesądzania o ich przyszłym kształcie.
✷ Monika Stobiecka - historyczka sztuki i archeolożka, adiunktka na Wydziale „Artes Liberales” Uniwersytetu Warszawskiego, członkini Akademii Młodych Uczonych PAN. Laureatka „Diamentowego Grantu” MNiSW (2014), „Miniatury” NCN (2021) i „Sonaty” NCN (2025), stypendystka Fundacji z Brzezia Lanckorońskich (2016), Fundacji Kościuszkowskiej (2018) oraz Fundacji na Rzecz Nauki Polskiej (2019). Finalistka konkursu nagród naukowych tygodnika „Polityka” (2020). Współzałożycielka Central Eastern Europe Chapter w Association of Critical Heritage Studies. Autorka dwóch monografii dotyczących teoretyzowania muzeów archeologicznych, które ukazały się nakładem Wydawnictwa IBL PAN (2020) oraz Routledge (2023). Redagowała pierwszy w Polsce wstęp do krytycznych studiów nad dziedzictwem (Krytyczne studia nad dziedzictwem: pojęcia, metody, teorie i perspektywy, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego 2023). Interesuje się studiami muzealnymi, krytycznymi studiami nad dziedzictwem oraz przecięciem sztuki współczesnej i teorii archeologii.
✷✷✷
Wykład Moniki Stobieckiej poświęcony od-dziedziczaniu wpisuje się w główne założenia projektu „Chcemy rzeki” organizowanego przez ASP w Katowicach. Zachęca do spojrzenia na postindustrialne dziedzictwo nie tylko jako na ślad przeszłości, ale również jako przestrzeń nowych form życia i regeneracji. W kontekście Rawy stawia pytanie o to, jak pamiętać o przemysłowej historii regionu, jednocześnie otwierając się na ekologiczne przemiany i inne możliwe przyszłości.
📍Kino ASP, Raciborska 50, Katowice
✷ wykład otwarty
Postindustrialne pozostałości łączą pamięć dawnych sposobów życia i pracy z materialnymi konsekwencjami przekształcania środowiska. Uznanie ich za dziedzictwo wiąże się z wyborem tego, co powinno przetrwać i w jakiej postaci. Co jednak dzieje się, gdy odziedziczone miejsca zaczynają podtrzymywać formy życia, relacje i praktyki wykraczające poza przypisane im znaczenia? Czy ich regeneracja może wymagać od-dziedziczania — rozluźnienia zobowiązań wobec zachowania przeszłości i otwarcia przestrzeni dla innych przyszłości?
W wykładzie przyjrzę się napięciom między ochroną, przemianą i odżywaniem postindustrialnych pozostałości. Od-dziedziczanie potraktuję jako pytanie o możliwość zmiany relacji z tym, co odziedziczone, przy zachowaniu odpowiedzialności za historię i jej trwające skutki. Szczególną uwagę poświęcę sprawczości materialnych pozostałości oraz procesom, w których rozkład, zamieszkiwanie i regeneracja splatają się z utratą i zniszczeniem. Zapytam, jakie możliwości współistnienia otwierają się w przekształconych środowiskach i jak rozpoznawać je bez przesądzania o ich przyszłym kształcie.
✷ Monika Stobiecka - historyczka sztuki i archeolożka, adiunktka na Wydziale „Artes Liberales” Uniwersytetu Warszawskiego, członkini Akademii Młodych Uczonych PAN. Laureatka „Diamentowego Grantu” MNiSW (2014), „Miniatury” NCN (2021) i „Sonaty” NCN (2025), stypendystka Fundacji z Brzezia Lanckorońskich (2016), Fundacji Kościuszkowskiej (2018) oraz Fundacji na Rzecz Nauki Polskiej (2019). Finalistka konkursu nagród naukowych tygodnika „Polityka” (2020). Współzałożycielka Central Eastern Europe Chapter w Association of Critical Heritage Studies. Autorka dwóch monografii dotyczących teoretyzowania muzeów archeologicznych, które ukazały się nakładem Wydawnictwa IBL PAN (2020) oraz Routledge (2023). Redagowała pierwszy w Polsce wstęp do krytycznych studiów nad dziedzictwem (Krytyczne studia nad dziedzictwem: pojęcia, metody, teorie i perspektywy, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego 2023). Interesuje się studiami muzealnymi, krytycznymi studiami nad dziedzictwem oraz przecięciem sztuki współczesnej i teorii archeologii.
✷✷✷
Wykład Moniki Stobieckiej poświęcony od-dziedziczaniu wpisuje się w główne założenia projektu „Chcemy rzeki” organizowanego przez ASP w Katowicach. Zachęca do spojrzenia na postindustrialne dziedzictwo nie tylko jako na ślad przeszłości, ale również jako przestrzeń nowych form życia i regeneracji. W kontekście Rawy stawia pytanie o to, jak pamiętać o przemysłowej historii regionu, jednocześnie otwierając się na ekologiczne przemiany i inne możliwe przyszłości.
Advertisement
Where is it happening?
ulica Raciborska 50, 40-074 Katowice, Polska, ulica Raciborska 50, 40-074 Katowice, Polska, Katowice, Poland
Event Location & Nearby Stays:
Know what’s Happening Next — before everyone else does.
Host or PublisherASP w Katowicach
