Obok siebie czy zusammen? Z historii niemieckiego osadnictwa w Polsce

Name: Obok siebie czy zusammen? Z historii niemieckiego osadnictwa w Polsce
Start: 2026-05-21T18:00:00+02:00
Location: Aleje Ujazdowskie 39, 00-540 Warsaw, Poland

Schedule

Thu, 21 May, 2026 at 06:00 pm

UTC+02:00

Location

Aleje Ujazdowskie 39, 00-540 Warsaw, Poland | Warsaw, MZ

W kolejnym spotkaniu z cyklu „Biblioteka NIH : tu się rozmawia” głos oddamy Maciejowi Falkowskiemu, autorowi m.in. książek "Nasi Niemcy" oraz "Ślachta. Historie z polsko-mazowieckiego pogranicza" oraz dr Marcie Kuc-Czerep, zajmującej się historią ludności niemieckojęzycznej na terenie Rzeczypospolitej i autorce publikacji pt. "Niemieckojęzyczni mieszkańcy Warszawy. Droga do obywatelstwa w osiemnastowiecznej Rzeczypospolitej".
„Poniemieckie” to słowo, które odruchowo przywodzi na myśl Polskę zachodnią albo Warmię i Mazury. Mało kto zdaje sobie sprawę, że niejedną wieś zamieszkaną dawniej przez Niemców można znaleźć na Mazowszu, Lubelszczyźnie czy w Małopolsce. Ślady po niemieckich mieszkańcach można znaleźć w stołecznej Warszawie i jej jurydykach, a także w położonych na uboczu nadbużańskich, niemalże zapomnianych dziś wioskach. Niemieckich kolonistów ściągali na wschód Piastowie śląscy, Kazimierz Wielki i Krzyżacy, Rosjanie, Prusacy i Austriacy, a także polscy właściciele i zarządcy majątków. Przybysze zakładali wsie i miasta, leżącą odłogiem ziemię zamieniali w pola i sady, osuszali bagna i walczyli z wylewającymi rzekami. Wprowadzali innowacje, otwierali fabryki i rozwijali przemysł. Wielu, szczególnie katolików, nie zachowało swojej niemieckiej tożsamości i z czasem zostało Polakami.
Podczas rozmowy będziemy chcieli przyjrzeć się śladom obecności potomków migrantów z Niemiec, które z powodzeniem udało się zebrać i opisać Maciejowi Falkowskiemu, a które były dotychczas pomijane przez badaczy skupionych na szeroko rozumianym pograniczu polsko-niemieckim. Spróbujemy przywołać pamięć o niemieckich sąsiadach i zastanowić nad niekiedy skomplikowanymi relacjami społecznymi, jakie panowały w wolnej wielonarodowej Rzeczypospolitej, w czasie zaborów czy podczas II wojny światowej, która niemalże zakończyła wielowiekową obecność Niemców w Polsce.