Kolokwia homeryckie. U źródeł myślenia: religia - mądrość - filozofia

Name: Kolokwia homeryckie. U źródeł myślenia: religia - mądrość - filozofia
Start: 2026-05-28T09:00:00+02:00
End: 2026-05-29T18:00:00+02:00
Location: Polska Akademia Umiejętności

Schedule

Thu, 28 May, 2026 at 09:00 am to Fri, 29 May, 2026 at 06:00 pm

UTC+02:00

Location

Polska Akademia Umiejętności | Krakow, MA

Kolokwia homeryckie
U źródeł myślenia: religia - mądrość - filozofia

W.F. Otto (1874–1958) we „Wprowadzeniu” do napisanej przez siebie książki pt. „Theophania. Der Geist der Altgriechischen Religion” zapisał myśl, że dla współczesnych jemu ludzi starogrecka „religijność” pozostaje najwyraźniej czymś zupełnie obcym, niezrozumiałym, i stąd nie budzącym żadnego zainteresowania. A jednak – kontynuując swój wywód – zapisał dalej, że wbrew tejże obojętności przeniknięta ową „religijnością” twórczość to ciągle nieodzowny składnik i fundament starogreckiej kultury, która na swój sposób stała się fundatorem europejskiego ducha. Tworzący ją bowiem Grecy (Homer, Pindar, Ajschylos, Sofokles, Fidiasz, Praksyteles) „niemal w każdej dziedzinie dokonali niedających się przewyższyć osiągnięć” do tego stopnia, że „są oni twórcami wielu po wsze czasy obowiązujących zasad, norm i wzorców” (por. W.F. Otto, Theophania, tłum. J. Korpanty, Warszawa 2022, s. 13). Zadając w związku z tym pytanie, skąd bierze się ten brak zrozumienia i zainteresowania, gdzie tkwi ów błąd Europejczyków i jakie jest jego źródło, wyraził przekonanie, że skutkuje on dalej tym, iż każdemu, kto jest miłośnikiem tej starogreckiej kultury, poezji i sztuki lub chciałby ją poznać, umyka zawsze coś „niezmiernie cennego, wręcz bezcennego”. Tę diagnozę W.F. Otto najpełniej wyraził w zdaniu tytułowym „Wprowadzenia”: „Czy greccy bogowie już nas nie obchodzą?”
Zafascynowany tą kulturą ten sam autor zauważył m.in., że „Homera czytamy tak, jakby pisał specjalnie dla nas…” (por. W.F. Otto, Theophania, s. 14). Czy rzeczywiście można tak powiedzieć i dzisiaj? Czy Homera czytamy jeszcze jak swojego, jakby naprawdę pisał do nas…? Można sparafrazować pytanie niemieckiego filologa klasycznego i wyrazić je następująco: „Czy Homer et consortes już nas nie obchodzą?”
„Kolokwia homeryckie” to konferencja, która w swej formule i propozycji chce się stać w założeniu czymś na kształt obfitego symposionu, w czasie którego pytanie o Homera (i innych) zostanie nie tylko postawione, ale również życzliwie i przyjaźnie przedyskutowane. Konferencja chce również zadać pewien impuls dla studiów homeryckich.
Jednak „Kolokwia” stawiają sobie za zadanie przede wszystkim dojrzeć w homeryckim sposobie czytania i rozumienia świata, człowieka i jego spraw, oraz w sposobie opowiadania o nich, najgłębsze pokłady i źródła, elementy i pierwsze archai myślenia filozoficznego, a więc tego wszystkiego, co w kulturze i religijności starogreckiej zaowocowało później takimi mędrcami jak: Tales z Miletu, Ksenofanes, Heraklit, Platon i jeszcze wielu innych... Jeśli bowiem byłoby prawdą, że pojawienie się filozofii stało się również faktycznym kresem autentycznej i żywej mądrości starogreckiej (F. Nietzsche), to usiłowanie rozpoznania tejże mądrości wydaje się zadaniem tym bardziej interesującym i wartym dyskusji.
Odpowiedź na pytanie o te źródła i korzenie myślenia filozoficznego to przecież również odpowiedź na pytanie o źródła i korzenie ludzkich poglądów, różnorodnych filozoficznych stanowisk, filozofii, w tym teologii (także tej późniejszej i jej meandrów), a nawet nauki i to w jej najpełniejszym rozwoju.
Język konferencji
polski
Tryb
stacjonarny (preferowany)
Rada naukowa
prof. dr hab. Dariusz Kubok (UŚ, Katowice),
dr hab. Artur Pacewicz, prof. UWr,
dr hab. Piotr Augustyniak, prof. UEK,
dr Konrad D. Rycyk (UPJPII, Kraków)