Do czego mógł służyć Psałterz floriański?
Schedule
Sat, 23 May, 2026 at 05:00 pm
UTC+02:00Location
Pałac Rzeczypospolitej | Warsaw, MZ
Advertisement
Biblioteka Narodowa zaprasza 23 maja o godz. 17.00 na wykład „Do czego mógł służyć Psałterz floriański?”, który wygłosi Anna Marko.• wstęp wolny
Mówiąc o Psałterzu floriańskim (XIV/XV w.), używamy często podniosłych określeń: ten skarb Biblioteki Narodowej to najstarszy polski przekład tekstu biblijnego, „najobszerniejszy” pośród „najdawniejszych” zabytków polszczyzny, do tego „najbardziej tajemniczy”, bo mimo dwustu lat badań wciąż nie znamy odpowiedzi na pytanie o miejsce i czas jego powstania, zleceniodawcę czy właściciela.
Proponuję, żebyśmy tym razem spojrzeli na niego zwyczajnie, przez pryzmat funkcji, jaką pełniły psałterze-modlitewniki w średniowieczu. A była to funkcja użytkowa!
Psałterz był oczywiście książką do prywatnego nabożeństwa, wzbogaconą o inne modlitwy, z której osoba praktykująca liturgię godzin korzystała codziennie. Ale służył również jako elementarz, z którego uczono się czytać. Jeśli był wielojęzyczny (łacińsko-wernakularny) – wspierał przyswajanie języka obcego.
Dawny psałterz był więc książką, którą bez wątpienia bardzo często trzymano w ręku. Zabierano ze sobą w podróż, niosąc na ramieniu w specjalnej, sakwowej oprawie. Kładziono na stoliku obok łóżka.
Sam Psałterz floriański to kodeks nigdy nieukończony. Uważa się, że miał być darem dla królowej Jadwigi Andegaweńskiej, ale nie wiadomo, czy ze względu na jej przedwczesną śmierć kiedykolwiek stał się czymś więcej niż cennym, nieużywanym obiektem na królewskiej czy patrycjuszowskiej liście ruchomości.
Możemy jednak stawiać osadzone w nauce hipotezy.
Na spotkaniu przyjrzymy się założeniom, według których zaprojektowano kodeks, na tle ówczesnych praktyk pobożnościowych i wykonawczych (jak się modlono, jak czytano, a może śpiewano?). Spróbujemy stworzyć obraz hipotetycznego, modelowego użytkownika Psałterza floriańskiego – książki pomyślanej być może jako podręczna (co nie przeczy kunsztowności opracowania). Książki, która ze względu na swoją kulturową wartość jest dziś dla nas „żądniejsza nad złoto i nad kamień drogi barzo” [Ps 19 (18),11 w wersji floriańskiej].
Anna Marko – doktorantka w Zakładzie Historii Języka Polskiego UAM. Autorka książki „Filologia detalu. Studium jednego wersetu Psałterza floriańskiego” (Wydawnictwo KUL, Lublin 2025).
___________
Przed wykładem zapraszamy również na oprowadzanie kuratorskie po wystawie JAM POSEŁKINI JEGO, które rozpocznie się o godz. 15.00. Zachęcamy również do wysłuchania wykładu o godz. 12.00 „Apokryfy – trudna miłość chrześcijańskiej kultury. O obecności wybranych wątków apokryficznych w polskiej literaturze i sztuce”.
___________
Wydarzenie odbywa się w ramach wystawy „JAM POSEŁKINI JEGO. Język i emocje polskiego średniowiecza”.
Pozostałe wykłady i oprowadzania kuratorskie: https://www.bn.org.pl/aktualnosci/6004-wydarzenia-towarzyszace-wystawie-czasowej-jam-poselkini-jego-jezyk-i-emocje-polskiego-sredniowiecza.html
Advertisement
Where is it happening?
Pałac Rzeczypospolitej, plac Krasińskich 3/5,Warsaw, PolandEvent Location & Nearby Stays:
Know what’s Happening Next — before everyone else does.
