Czyja pamięć? Dzień Pamięci o Zagładzie Romów i Sinti | Spacer miejski | Oprowadzanie | Rozmowa

Czyja pamięć? Dzień Pamięci o Zagładzie Romów i Sinti
Spacer miejski | Oprowadzanie | Rozmowa
W nocy z 2 na 3 sierpnia 1944 roku w obozie Auschwitz-Birkenau zamordowano blisko 4200-4300 tysięcy Romów i Sinti. Pamięć o Zagładzie społeczności romskiej przez dziesięciolecia pozostawała jednak na marginesie europejskiej świadomości historycznej, także w Warszawie, której historię Romowie i Romki współtworzą od pokoleń, a której opowieść o sobie samej wciąż rzadko uwzględnia ich doświadczenia.
Z okazji Międzynarodowego Dnia Pamięci o Zagładzie Romów i Sinti zapraszamy na wydarzenie prowadzące przez trzy przestrzenie w których spotyka się pamięć: miasto, sztukę i rozmowę. Zaczniemy spacerem śladami obecności społeczności romskiej w getcie warszawskim, od Pomnika Umschlagplatz do Zachęty, gdzie odbędzie się oprowadzanie po wystawie Krzysztofa Gila „Nikt was tu nie chce”. Dzień zamknie otwarta, interaktywna rozmowa „Czyja pamięć?" – o tym, jak pamiętamy, czyje doświadczenia stają się częścią opowieści o mieście i co robić z pamięcią, by budować lepsze jutro.
Można wziąć udział we wszystkich działaniach w ramach wydarzenia lub w wybranych częściach. Udział w spacerze wymaga pobrania bezpłatnej wejściówki, na pozostałe wydarzenia wstęp jest wolny.
Wydarzenie organizowane jest przez Zachętę – Narodową Galerię Sztuki, Fundację w Stronę Dialogu oraz Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN.
📅 2.08 niedziela
🎫 wstęp wolny
sprawdź kalendarz wydarzeń ⬇️
__________
🟡 Spacer miejski
🕔 początek: 14:00, Pomnik Umschlagplatz (ul. Stawki 10)
koniec: 16:00, Zachęta – Narodowa Galeria Sztuki
🎫 spacer jest bezpłatny, ale obowiązuje rezerwacja wejściówek: https://bilety.polin.pl/rezerwacja/nienumerowane.html?id=181976&idt=a63da113671f44e40617f2e724634742
Los społeczności romskiej w getcie warszawskim był podobny do losu Żydów i Żydówek. Z Umschlagplatzu ostatnich Romów i Romki wywieziono do obozu zagłady w Treblince najprawdopodobniej w styczniu 1943 roku. W historycznych relacjach żydowskich dotyczących getta społeczność romska wspominana jest jedynie marginalnie. Do dziś nie udało się ustalić nawet podstawowych faktów, takich jak daty ich przybycia i opuszczenia tego obszaru. Czytając osobiste pamiętniki Emanuela Ringelbluma lub Adama Czerniakowa natykamy się na króciutkie informacje na ten temat, nieraz taką informację znajdujemy we wspomnieniach innych osób zamkniętych w getcie.
Prowadząca spacer, Agnieszka Kuś, przywoła te relacje i postara się odszukać z nami miejsca związane z obecnością społeczności romskiej w getcie warszawskim. Poszukiwania pamięci lokalnej zostaną uzupełnione komentarzem historycznym dr Joanny Talewicz dotyczącym Zagłady Romów i Sinti w Europie.
ℹ️ uwaga: Wydarzenie to spacer miejski, należy ubrać się odpowiednio do pogody. Po spacerze będziemy przejeżdżać komunikacją miejską do Zachęty na dalszą cześć wydarzenia. Prosimy o zabranie biletu na przejazd komunikacją miejską.
Projekt jest finansowany przez mieszkańców Norwegii i budżet krajowy w ramach projektu Żydowskie Dziedzictwo Kulturowe.
__________
🟡 Dyskusja i rozmowa interaktywna z publicznością
Czyja pamięć?
O Zagładzie Romów i Sinti, i odpowiedzialności za wspólną historię
🕔 godz. 16:00
sala kinowa
🎫 wstęp wolny
2 sierpnia obchodzimy Dzień Pamięci o Zagładzie Romów i Sinti – upamiętniający noc z 2 na 3 sierpnia 1944 roku, kiedy w obozie Auschwitz-Birkenau zamordowano blisko 4200-4300 tysięcy Romów i Sinti, więzionych w tzw. „obozie cygańskim”. Choć było to jedno z największych wydarzeń ludobójstwa na społeczności romskiej podczas II wojny światowej, pamięć o Zagładzie Romów przez dziesięciolecia pozostawała na marginesie europejskiej świadomości historycznej.
Zapraszamy do udziału w otwartej rozmowie poświęconej pamięci, rozumianej nie tylko jako akt upamiętniania przeszłości, ale również jako praktyka odpowiedzialności za teraźniejszość i przyszłość. Punktem wyjścia będzie pytanie o to, w jaki sposób pamięć kształtuje wspólnotę, wpływa na relacje społeczne oraz decyduje o tym, czyje doświadczenia stają się częścią opowieści o mieście i jego historii. Warszawa jest miejscem szczególnym dla tej refleksji. To przestrzeń, w której od pokoleń żyją i współtworzą kulturę osoby romskie, a jednocześnie miejsce, gdzie historia tej społeczności pozostaje stosunkowo słabo obecna w przestrzeni publicznej i instytucjonalnej pamięci. Rozmowa będzie okazją do zastanowienia się, jakie konsekwencje niesie niewidzialność tej historii oraz jakie znaczenie ma budowanie pamięci, która uwzględnia doświadczenia wszystkich społeczności współtworzących historię miasta.
Spotkanie będzie miało formę otwartej, interaktywnej dyskusji. Po krótkim wprowadzeniu zaprosimy uczestniczki i uczestników do wspólnej refleksji wokół tematu pamięci, o tym jak pamiętamy i co z pamięcią musimy robić, żeby budować lepsze jutro.
➡️ prowadzenie: Paula Szewczyk
__________
🟡 Oprowadzanie po wystawie Krzysztofa Gila
start w holu głównym Zachęty
🕔 17:30-18:30
🎫 wstęp wolny
Indywidualna wystawa Krzysztofa Gila opowiada o mechanizmach powstawania getta. Zdaniem artysty, każda marginalizacja ma swój początek w wyobraźni, która poprzedza realne wykluczenie i je usprawiedliwia. Wystawa „Nikt was tu nie chce” to w dużej mierze opowieść o uważnym patrzeniu. Artysta, będąc Polakiem romskiego pochodzenia, korzysta ze swojej perspektywy, by na nowo przyjrzeć się historii swojego etnosu. Choć obrazy Gila opowiadają o doświadczonej przemocy, nigdy nie pokazują jej wprost. Czy jesteśmy w stanie ją dostrzec? Podczas oprowadzania przyjrzymy się zabiegom kuratorskim i artystycznym, które sprawiły, że świadectwa artysty odwazjemniają nasze spojrzenie.
➡️ prowadzenie: Nadia Wierzbicka
__________
partnerzy: Fundacja W Stronę Dialogu, Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN, Stowarzyszenie Romów w Polsce
📷 Daniel Rumiancew / archiwum Zachęty